در دنیای موسیقی، هر قطعه از نشانههای مختلفی تشکیل شده است. هر یک از این نشانهها مفهوم ویژهای دارند و نحوهٔ اجرای نتها را تغییر میدهند. به همین دلیل، هر نوازنده یا علاقهمند به موسیقی باید با این علامتها به خوبی آشنا باشد. در این نوشته، میخواهیم با علامت آکسان در موسیقی آشنا شویم. این علامت در سازهای گوناگونی کاربرد دارد؛ مانند آکسان در ویولن، آکسان در سنتور و آکسان در پیانو.
در این مقاله تحریر در موسیقی به چه معناست؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با ساز ماندولین را از دست ندهید.
در آغاز، معنای آکسان در موسیقی را بیان میکنیم. سپس انواع آن را معرفی کرده و دستهبندیهایش را مرور خواهیم کرد. اگر دوست دارید با این مفهوم به شکل کاملتری آشنا شوید، تا پایان این مطلب همراه ما باشید. همچنین برای یادگیری دیگر نشانهها و مبانی موسیقی میتوانید به وبلاگ یافتو مراجعه کنید.
آکسان در موسیقی چیست؟
آکسان (که به آن اکسنت هم میگویند) یک علامت موسیقایی است که روی یک نت یا چند نت قرار میگیرد. این علامت ممکن است در بالا یا پایین نت دیده شود. هر نتی، بدون در نظر گرفتن ارزش زمانیاش (مثلاً نت کامل یا دولاچنگ)، میتواند آکسان داشته باشد.
هدف اصلی آکسان، “تأکید و برجسته کردن” آن نت است. به این معنی که آن نت با قدرت یا احساس متفاوتی نسبت به نتهای قبل و بعد خود نواخته میشود. در برخی موارد، آهنگساز این علامت را روی نتهای مشخصی مینویسد و گاهی هم نوازنده با توجه به برداشت شخصیاش از قطعه، آکسان را به برخی نتها اضافه میکند.
تاریخچه استفاده از آکسان در موسیقی به دوران قدیم، حتی به زمان موتزارت، بازمیگردد. امروزه هم این علامت در سبکهای گوناگون موسیقی کاربرد دارد. شکل معمول و شناختهشدهی آکسان، شبیه به علامت “بزرگتر از” در ریاضی (<) است؛ اما انواع دیگری از آکسان نیز وجود دارد که در ادامه با آنها بیشتر آشنا خواهیم شد.
۳ دسته کلی آکسان در موسیقی
آکسانها بسته به نحوهی تأکید روی یک نت، به سه گروه اصلی تقسیم میشوند: آکسان دینامیک، آکسان تونیک و آکسان اگاجیک. در ادامه، هر یک از این سه نوع را به طور کامل و ساده توضیح میدهیم.
**آکسان دینامیک:**
در این نوع، یک نت باید با صدای بلندتر و قویتر نسبت به نتهای کناری خود نواخته شود. تفاوت اصلی آن با نتهای اطراف، در شدت و حجم صدا است.
**آکسان تونیک:**
در آکسان تونیک، تأکید روی نواک یا زیر و بمی نت است. به این معنی که یک نت، نسبت به نتهای مجاور خود، صدای بالاتری دارد.
برای گسترش دانش خود، مقاله معرفی ساز کنترباس را مطالعه کنید.
**آکسان اگاجیک:**
در این نوع آکسان، تأکید بر روی زمان اجرای نت است. یعنی یک نت، مدت زمان بیشتری نسبت به نتهای اطراف خود کشیده میشود.
انواع علامت آکسان در موسیقی و نحوه اجرا
１. شکل استاندارد و پیشفرص آکسان در موسیقی
یک نمونه پرکاربرد از آکسان وجود دارد که شکلی شبیه به علامت «بزرگتر» در ریاضی دارد (<). وقتی این علامت روی یک نُت قرار میگیرد، یعنی آن نُت باید با صدای بلندتر و محکمتری نسبت به نُتهای اطرافش اجرا شود.
２. آکسان استکاتو (Staccato)
وقتی یک نقطه کوچک را در بالا یا پایین یک نت میبینید، یعنی باید آن را به صورت استکاتو اجرا کنید. برای نواختن این نوع آکسان، باید نت را تا حد ممکن کوتاه و سریع بنوازید، طوری که پس از آن یک وقفهٔ کوتاه شنیده شود و سپس نت بعدی آغاز گردد.
３. آکسان استکاتیسیمو (Staccatissimo)
علامت استاکاتیسیمو به شکل یک پیکان کوچک رو به پایین است. این علامت در واقع نوعی از استکاتو محسوب میشود، با این تفاوت که باید کوتاهتر و سریعتر از استکاتو نواخته شود. در استاکاتیسیمو، شما باید نتی را که مینوازید، تنها به اندازه یکچهارم ارزش زمانی اصلی آن نگه دارید. امروزه استفاده از این علامت چندان معمول نیست و بیشتر آهنگسازان ترجیح میدهند از همان استکاتو استفاده کنند.
４. آکسان مارکاتو (Marcato)
آکسان مارکاتو هم در نوازندگی و هم در آواز استفاده میشود. از نظر شکل، شبیه همان علامت آکسان معمولی در موسیقی است، با این تفاوت که به صورت عمودی روی نت قرار میگیرد. برای نواختن یک نت مارکاتو، باید ویژگیهای آکسان معمولی و استکاتو را با هم ترکیب کنید؛ به این معنی که آن نت را نسبت به نتهای اطراف، کوتاهتر و قویتر اجرا کنید.
５. آکسان تنوتو (Tenuto)
تنوتو شبیه یک خط افقی نازک و صاف است. وقتی این علامت را روی یک نت میبینید، باید آن نت را تا انتهای ارزش زمانیاش نگه دارید و به طور کامل اجرا کنید. به بیان دیگر، تا زمانی که صدای نت کاملاً به پایان نرسیده، نباید سراغ نت بعدی بروید.
