دف و دایره هر دو از سازهای کوبهای و دایرهشکل هستند و به همین خاطر، خیلی از افراد در تشخیص آنها از هم دچار سردرگمی میشوند. در این نوشته از وبلاگ یافتو، به تفاوتهای بین دف و دایره میپردازیم تا بتوانید به سادگی این دو ساز را از یکدیگر تشخیص دهید. اگر به یادگیری بیشتر در زمینه موسیقی علاقه دارید، پیشنهاد میکنیم سری هم به دیگر مطالب آموزشی وبلاگ ما بزنید.
آشنایی با ساز دایره و دف
برای اینکه تفاوت بین سازهای دف و دایره را بهتر درک کنید، ابتدا لازم است با شکل و نحوه ساخت این سازها آشنا شوید.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در بیوگرافی استاد حبیب الله بدیعی پیدا کنید.
ساز دف شامل یک حلقه چوبی است که به شکل دایره ساخته شده. روی یکی از طرفهای این حلقه، یک لایه پوست کشیده میشود که میتواند از پوست حیوانات یا جنس پلاستیکی باشد. در لبه داخلی حلقه دف، معمولاً زنجیرها یا حلقههای فلزی کوچکی نصب میشوند که هنگام نواختن صداهای ریزی تولید میکنند.
ساز دایره نیز از یک قاب چوبی و یک صفحه پوستی تشکیل شده است. این پوست ممکن است از پوست حیوانات مانند بز یا ماهی، یا از جنس پلاستیک (طلق) باشد. دایرههایی که با پوست مصنوعی ساخته میشوند، معمولاً مقاومتر هستند و در برابر رطوبت و تغییرات دما دوام بیشتری نسبت به انواعی با پوست طبیعی دارند.
۳ تفاوت ساز دف و دایره
ابعاد
مهمترین فرق بین سازهای دف و دایره در اندازهٔ آنهاست. دف معمولاً بزرگتر از دایره است. حلقهٔ دف پهنتر و قطرش بیشتر است؛ بهطوریکه عرض آن حدود ۵ تا ۷ سانتیمتر و قطرش بین ۵۰ تا ۵۵ سانتیمتر میباشد. اما دایره کوچکتر است و قطری حدود ۴۰ تا ۴۵ سانتیمتر دارد، هرچند عرض حلقهٔ آن هم معمولاً همان ۵ تا ۷ سانتیمتر است. این اندازهها رایج هستند، اما گاهی هر دو ساز در سایزهای متفاوتی نیز ساخته میشوند.
مقاله آشنایی با مهفوم موسیقی فولکور حاوی اطلاعات جامعی است.
زنجیرها
زنجیرهای باریکی به لبه دف وصل میشوند که با تکان خوردن، صدایی مانند زنگ تولید میکنند. این زنجیرها معمولاً از سه یا چهار حلقه درست شدهاند و در هیچ ساز دایرهشکل دیگری مشابه آنها یافت نمیشود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً سینتی سایزر ساز تولید کننده صداهای عجیب را بخوانید.
تاریخچه
سابقه ساز دف به ایران باستان برمیگردد. حدود قرنهای هفتم و هشتم قبل از میلاد، در تمدن ایلام از نوعی دف به شکل چهارگوش استفاده میشد. در دوران صفویه و نیز در نقاشیها و مینیاتورهای دوره صفوی و گورکانی، میتوان نشانههایی از حضور این ساز را دید. اما تاریخچه دایره تنها به ایران محدود نمیشود. این ساز در کشورهایی مانند افغانستان، ازبکستان، آذربایجان و تاجیکستان نیز رواج داشته و هنوز هم نواخته میشود.