در ساخت گیتار، عوامل مختلفی بر کیفیت صدای آن تأثیر میگذارند. سیمها و مهارت نوازنده مهم هستند، اما نوع چوبی که بدنه گیتار از آن ساخته شده نیز نقش بسیار مهمی دارد. در این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، شما با گونههای مختلف چوبی که برای ساخت گیتار مناسب هستند آشنا خواهید شد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه زندگینامه حسین گلگلاب،شاعر ترانه ای ایران.
انواع چوب های مناسب برای ساز گیتار
صفحه رویی (Sound board) :
صفحه جلویی گیتارهای آکوستیک مهمترین بخش در ایجاد صدا است. معمولاً برای ساخت این صفحه از چوب اسپروس یا سدار استفاده میشود. ضخامت صفحه و همچنین طرح و شکل تیرکهای پشت آن هم بر کیفیت نهایی صدا تأثیرگذار است.
چوب کاج (Spruce):
چوب کاج، چوبی سبک و نسبتاً محکم در برابر کشش است، اما در مقابل ضربه آسیبپذیر میباشد و رگههای عمودی دارد. این چوب یکی از پرکاربردترین چوبها برای ساخت صفحه جلویی گیتار است و توانایی تولید صدایی شفاف و رسا را دارد. گونههای مختلفی از این چوب وجود دارد که از میان آنها میتوان به کاج سیتکا، آدیراندک و انگلمن اشاره کرد.
چوب آدیراندک گزینهای ایدهآل برای صفحه رویی گیتار محسوب میشود، زیرا هم وضوح صدای بالایی دارد و هم در نواختن قوی و پرقدرت عملکرد بسیار خوبی نشان میدهد. با این حال، قیمت بالایی دارد و برای اجراهای ملایم و آرام چندان مناسب نیست. در مقابل، چوب انگلمن برای نواختن قطعات آرام گزینه مناسبی است. چوب سیتکا نیز کیفیتی میان این دو نوع دارد و تقریباً پراستفادهترین چوب کاج در میان این سه گونه به شمار میرود.
اگر سوالاتی دارید، مقاله تاثیر موسیقی بر درک ریاضی به شما کمک خواهد کرد.
چوب سرو (Cedar):
چوب سدر (Cedar) نسبت به چوب اسپروس (Spruce) رنگ تیرهتری دارد و همچنین چگالی و سنگینی کمتری دارد. این نوع چوب میتواند صدایی نرمتر و گرمتر از چوب کاج تولید کند، اما در نواختن قطعات قوی و پرقدرت، وضوح و تفکیک کمتری در صدا دارد و معمولاً برای نوازندگانی مناسب است که سبک نوازندگی ملایمتری دارند.
چوب سدر خیلی زودتر از چوب کاج به اصطلاح «جا میافتد» و پس از چند ماه نواختن، صدایی گرم و غنی با هارمونیهای فراوان ارائه میدهد؛ در حالی که چوب کاج ممکن است سالها زمان ببرد تا به چنین کیفیتی از صدا برسد.
صحفه پشت و کناره ها (Back and Sides):
معمولاً چوبی که برای ساخت صفحه پشت و دیوارههای کناری به کار میرود، از یک نوع است. این چوب در مقایسه با صفحه رویی، سختتر، متراکمتر و سنگینتر است.
برای ساختن صفحه پشت و بخشهای کناری، از گونههای مختلفی از چوب میتوان استفاده کرد. در ادامه، برخی از رایجترین انواع این چوبها را مرور میکنیم:
رز وود (Rosewood):
رز وود از چوبهای بسیار پرطرفدار برای ساختن گیتار محسوب میشود. این چوب در سه گونه اصلی یافت میشود: نوع هندی، نوع برزیلی و نوع ماداگاسکاری. گونه برزیلی آن قیمت بسیار بالایی دارد و نمای بسیار زیبا و لوکسی به ساز میبخشد.
ماهون (Mahogany)
چوب ماهون، چوبی سنگین و فشرده با رنگ تیره و خطهای ریز و نزدیک به هم است. رنگ آن به طور کلی گرمتر و تیرهتر از چوبهایی مانند سرو و کاج است. اگرچه این چوب بیشتر برای تزئین پشت و کنارههای بدنه گیتار به کار میرود، اما گاهی از آن به عنوان ماده اصلی ساخت نیز استفاده میشود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آهنگساز جنگ ستارگان کیست ؟ را بخوانید.
وقتی از این چوب سنگین برای ساخت رویه گیتار استفاده شود، صدایی قوی و شفاف ایجاد میکند که فرکانسهای بالا در آن به خوبی شنیده میشوند، اما هارمونیهای آن محدودتر است. همچنین، پشت و کنارههای ساختهشده از ماهون، معمولاً صدای بخشهای بم را قویتر میکنند، هارمونیها را برجستهتر میسازند و در نهایت صدایی غنی و گرم با حالوهوای طبیعی چوب به وجود میآورند.
افرا (Maple)
افرا چوبی سنگین و با دوام است که صدایی شفاف و ظاهری زیبا دارد. انواع مختلفی از این چوب وجود دارد. اگرچه از افرا کمتر برای ساختن ساز استفاده میشود، ولی برخی از بهترین و مشهورترین گیتارهای آکوستیک جهان با این چوب ساخته شدهاند. افرا یکی از سختترین و فشردهترین چوبهای مناسب برای ساز است و علاوه بر طرحریزی دقیق و تفکیک خوب نتها، صدایی بسیار شفاف و خوشآهنگ ایجاد میکند.
نوئل سیتکایی (Sitka Spruce)
سیتکا اسپروس از چوبهای بسیار پرطرفدار برای ساخت صفحه رویی گیتارهای آکوستیک است. این چوب با وجود سبکی، مقاومت خوبی دارد و صدایی روشن و قوی تولید میکند.
اسپروس سرخ (Red Spruce)
این چوب گزینهای ایدهآل برای ساختن گیتارهای آکوستیک با سیمهای فولادی است. دلیل این موضوع هم صدای آن است که هم قوی و رساست، هم عمق و شفافیت خوبی دارد و هم به خوبی شنیده میشود.
کوآ (Koa)
چوب کوآ، بسیار سخت و فشرده است. اگر از این چوب برای ساختن صفحه رویی گیتار استفاده شود، صدایی محکم و استوار تولید میکند، به ویژه در نتهای زیر. همچنین صداهای محدوده میانی را نیز قویتر میکند. اگر از چوب کوآ برای بدنه و صفحات کناری گیتار بهره ببرند، صدایی مشابه با چوب ماهوگانی ایجاد خواهد کرد.
ساپلی (Sapele):
ساپلی یک نوع چوب است که اصالتاً متعلق به قاره آفریقا میباشد. این چوب از نظر ظاهری شباهت زیادی به چوب ماهون دارد، با این تفاوت که وزن آن کمی کمتر است. ساپلی از لحاظ صدادهی، نُتی شفاف و رسا تولید میکند.