شیوه درست مضراب زدن روی سهتار نکته بسیار مهمی است. این کار هم روی نحوه نواختن و سلامت دست شما تأثیر دارد و هم روی کیفیت صدایی که از ساز بیرون میآید. به همین دلیل، در این بخش از وبلاگ یافتو، نکات کلیدی درباره روش صحیح مضراب زدن در سهتار را با شما به اشتراک میگذاریم.
روش صحیح مضراب زدن در سه تار
به طور خلاصه، اولین نکته کلیدی این است که هنگام مضراب زدن، انگشت کوچک، انگشت حلقه و شصت باید ثابت روی صفحه باقی بمانند.
دوم اینکه دست خود را به صورت جمعشده روی ساز قرار دهید. انگشت وسط و انگشت اشاره با هم بالا میروند و سپس با هم پایین میآیند. بعد از برگشت، انگشت اشاره به سیم ضربه میزند و از روی آن عبور میکند. انگشت وسط در جای اول خود ثابت میماند.
پس از قرار دادن دست راست روی کاسه ساز و چیدن انگشتان به روشی که گفته شد، ایجاد آرامش و جلوگیری از هرگونه گرفتگی در دست راست (از شانه و بازو تا ساعد) از اصول ابتدایی مضراب زدن است.
برخلاف تصور برخی هنرجویان، برای مضراب زدن نیازی به اعمال نیرو یا فشار نیست (چون اگر چنین بود، نوازندهای که یک ساعت سهتار مینوازد با خستگی عضلات روبرو میشد، در حالی که اینگونه نیست).
اعمال هرگونه نیروی اضافی و فشار در هنگام مضراب زدن، نه تنها باعث سفت شدن دست راست میشود، بلکه بر کیفیت صدای ساز نیز تأثیر منفی خواهد گذاشت.
نکات مهم در شیوه مضراب زدن
تنها روش درست برای زدن مضراب، بهرهگیری از سنگینی و وزن انگشت اشاره است. برای رسیدن به این هدف، رعایت نکات زیر لازم است.
مقاله امیرعلی خلیلی مدرس ویولن منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
۱ – در ساز سهتار، حرکت مضراب از پایین به بالا را «مضراب راست» و حرکت از بالا به پایین را «مضراب چپ» مینامند.
۲ – ناخن انگشت اشاره باید حدود ۳ تا ۴ میلیمتر طول داشته باشد و به شکل گرد و بدون گوشههای تیز باشد.
۳ – انگشتان دیگر ( مخصوصا سوم و چهارم ) کاملا بدون ناخن بوده ، در غیر این صورت امکان قرارگرفتن نوک انگشتان با صفحه سه تار میسر نخواهد بود.
۴ – برخی از هنرجویان به اشتباه با نوک ناخن به سیمها ضربه میزنند. جای درست برخورد ناخن با سیم، لبه سمت چپ ناخن است. در این حالت، لبه ناخن به آرامی با سیم تماس پیدا میکند و باعث کشیده شدن یا آسیب دیدن سیم نخواهد شد.
برای مطالعه بیشتر، به کیانوش پورحسین مدرس سنتور و آهنگساز سری سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله آشنایی با ساز شنگ ،ساز سنتی چینی سر بزنید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله بیوگرافی مریم ابراهیم پور ادامه دهید.
۵ – برای اینکه از وزن انگشت به بهترین شکل استفاده کنید، هنگام ضربه زدن باید انگشت سبابه (انگشت اول) کاملاً باز و کشیده شود. در این حالت، انگشت بیشترین وزن را دارد و وقتی به سیم برخورد میکند، صدایی رسا، عمیق و پرحجم ایجاد میکند، بدون اینکه باعث سفتی یا فشار در دست شود.
مقاله درویش خان، مبتکر فرم امروزی پیش درآمد حاوی اطلاعات جامعی است.
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با استاد محمد نوری، خالق ترانه های ماندگار ایرانی را از دست ندهید.
در این مقاله موسیقی مینیمال چیست؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
مقاله آشنایی با سبک موسیقی هاوس حاوی اطلاعات جامعی است.
برخلاف تصور بعضی هنرجویان، صدای قوی در سهتار ربطی به محکم زدن مضراب ندارد. کلید ایجاد صدای پرحجم، انتقال درست وزن انگشت از طریق ناخن به سیمهاست. واضح است که اگر انگشت ارتفاع کمی داشته باشد، نیروی کافی ایجاد نمیشود و صداها توخالی و کمجان خواهند بود. هنرجویان باید توجه کنند که از ضربه زدن با ارتفاع کم انگشت جداً پرهیز نمایند.
۶ – هنگام مضراب زدن، انگشت اول باید کاملاً باز باشد. توجه کنید که برای ایجاد سنگینی و وزن بیشتر، حتماً انگشت باید از بند سوم (جایی که انگشت به کف دست میرسد) خم شود. در این حالت به طور طبیعی بند دوم نیز خم میشود، اما بند اول اصلاً نباید خم شود. پس از برخورد لبه چپ ناخن با سیم، نوک انگشت باید به انتهای شست برسد و آن را لمس کند.
۷ – دقت شود هنگام حرکت انگشت اول ، انگشت دوم که در فضا آزاد میباشد همراه با انگشت اول و به موازات آن حرکت داشته باشد. هنرجویانی که انگشت دوم آنان حرکت نداشته باشد در آینده دچار انقباض و سفتی دست و در مضراب زدن با مشکل مواجه خواهند شد.
۸ – هنرجوها باید حدود سه تا چهار جلسه، تمرینها را فقط با مضراب راست و به آرامی انجام دهند. بهتر است از مضراب زدن سریع و پشت سر هم خودداری کنند، چون در این حالت انگشت فرصت کافی برای باز شدن کامل پیدا نمیکند. پس از این مرحله، میتوانند سراغ مضراب چپ بروند.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله چرا شنیدن موسیقی ترسناک لذتبخش است؟ مراجعه کنید.
۹ – برای اجرای مضراب چپ، حرکت از انتهای انگشت شست شروع میشود – یعنی همان نقطهای که حرکت مضراب راست تمام شده است. سپس نیمه چپ ناخن به سیم برخورد میکند و با باز شدن کامل بندهای انگشت، حرکت به پایان میرسد.