سوپرانو به محدودهای از صدا در موسیقی گفته میشود که زیرترین محدوده صوتی در خوانندگی و اپرا محسوب میگردد و معمولاً توسط زنان اجرا میشود. این واژه ریشه ایتالیایی دارد و از کلمهای به معنای “بالا” گرفته شده است. در ادامه میتوانید با این اصطلاح موسیقی بیشتر آشنا شوید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله آشنایی با سبک کلاسیک در موسیقی به شما کمک خواهد کرد.
سوپرانو چیست؟
صدای سوپرانو، زیرترین نوع صدا در خوانندگی انسانی است و معمولاً نقشهای اصلی در اپرا به این صدا سپرده میشود. دستهبندیهای مختلفی برای انواع صدا وجود دارد که بر اساس محدوده صوتی هر فرد مشخص میشود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با اجزای اصلی تشکیل دهنده ی ساز درام.
محدوده صوتی، فاصله بین پایینترین و بالاترین نتی است که یک نفر میتواند بخواند.
به طور کلی، خوانندگان به شش دسته اصلی تقسیم میشوند:
سه دسته برای بانوان (آلتو، متسو سوپرانو و سوپرانو)
سه دسته برای آقایان (باس، باریتون، تنور)
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً چرا کلاس سلفژ برای یادگیری ویولن ضروری است؟ را بخوانید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله تکست یا لیریکس؟ کدام صحیح است؟ را مطالعه کنید.
علاوه بر این، صدای کودکان را نیز میتوان در یک گروه جداگانه قرار داد.
سوپرانو عموماً به صدای زنان اشاره دارد، اما به صورت ویژه برای صداهایی مانند صدای پسران (Boy soprano) نیز به کار میرود. همچنین از این واژه در نام سازهایی که زیرترین صدا را در خانواده خود دارند استفاده میشود. مانند: ساکسیفون سوپرانو.
سوپرانو
به زیرترین و بالا ترین نوع صدا در خوانندگی زنان، سوپرانو میگویند. در واقع، بلندترین فرکانسی که صدای انسان میتواند تولید کند، مربوط به همین محدوده است. این محدوده صوتی که تقریباً بین نتهای C4 تا C6 قرار میگیرد، نقش بسیار مهمی در موسیقیهایی مانند اپرا و آثار کلاسیک ایفا میکند.
خود صدای سوپرانو نیز به دستههای فرعی مختلفی تقسیم میشود که هر کدام گستره و ویژگیهای صوتی مخصوص به خود را دارند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه ساز سیمبالوم ، سنتور ملی مجارستان.
بانوان ایرانی دارای صدای سوپرانو
در میان خوانندگان زن ایرانی، افرادی مانند دریا دادور، حمیرا و پری زنگنه دارای صدای سوپرانو هستند.
صدای سوپرانو به گروههای مختلفی مانند کلوراتو، غنایی، دراماتیک و مزو تقسیم میشود. سوپرانو کلوراتو معمولاً صدایی رسا و بلند دارد و در اجرای قطعاتی که تزئینات آوازی، حرکتهای سریع و تغییرات فراوان دارند، توانمند ظاهر میشود. این سبک اغلب به چابکی و مهارت زیاد در کنترل صدا نیاز دارد. در اپرا، نقش قهرمان داستان معمولاً با صدای کلوراتو سوپرانو اجرا میشود.
وسعت صدا در خوانندگان زن سوپرانو حدوداً از B3 و A3 شروع میشود و در بالاترین حد، یک سوپرانو معمولی باید بتواند به نتهای بالا مانند soprano C دست پیدا کند. صدای سوپرانو خود به چند دسته تقسیم میشود که به شرح زیر است:
۱- سوپرانوی کولوراتور که خود به دو دسته تقسیم میشود:
الف) سوپرانوی رنگینخوان (لیریک): این نوع صدای زنانه، چابک و سریع است و میتواند نغمههای پیچیده و طولانی را به راحتی اجرا کند. در اپرا، نقشهای فراوانی برای این صداها نوشته شده است.
اگر سوالاتی دارید، مقاله آشنایی با انواع سبک های موسیقی به شما کمک خواهد کرد.
ب) سوپرانوی رنگینخوان (دراماتیک): این خوانندگان دارای بلندترین و پرحجمترین نوع صدای سوپرانو هستند. قدرت صدای آنها به حدی است که حتی میتوانند صدای یک ارکستر کامل را تحت تأثیر قرار دهند.
۲ – سوبرته :
خوانندههایی که صدای روشن و شفافی دارند. صدای آنها ظریف و نرم است. این صداها در اپرا معمولاً نقشهای طنز و خیالانگیز را میخوانند.
رنگ صدا: وقتی یک نت مشخص را ابتدا با یک ساز مینوازند و بعد همان نت را با ساز دیگری میزنند، تفاوتی که در شنیدن آن حس میشود، همان رنگ یا تمبر صدا نامیده میشود.
-۳ سوپرانوی لیریک :
صدایی گرم و شفاف که کیفیت و غنای کامل دارد و حتی میتواند جلوهای فراتر از یک ارکستر بزرگ داشته باشد. در اپرا، نقشهای غمگین و دلسوزانه معمولاً به این نوع صدا سپرده میشود. بر اساس توانایی و ویژگیهای خوانندگی، این صدا به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
الف) لایت لیریک: این نوع صدا باید با دقت بسیار بالا و با توجه کامل به نقشش در اپرا در نظر گرفته شود.
ب) فول لیریک: این صدا معمولاً پختهتر و رساتر از صدای لایت لیریک است. به همین دلیل برای نقشهای ساده و سبک مناسب نیست، بلکه برای نقشهای سنگین و پیچیده اپرا به کار میرود. همچنین به دلیل حجم و قدرت بالا، این صدا میتواند در سالنهای بزرگ نیز به خوبی شنیده شود و تأثیر خود را حفظ کند.
۴ – سپینتو سوپرانو :
نوعی صدای اپران در موسیقی کلاسیک ایتالیا با نام “پوشِد لیـریک” شناخته میشود. این صدا، از نظر محدوده، بالاتر از سوپرانو لیـریک قرار میگیرد و رنگ آن نیز در مقایسه با سوپرانو لیـریک، تاریکتر و غلیظتر است. این ویژگیها، آن را برای اجرای لحظات اوج و صحنههای پرشور و دراماتیک بسیار مناسب میسازد. همچنین، این صدا توانایی قابل توجهی در ایجاد تغییرات ناگهانی و ظریف در قدرت و شدت صدا (دینامیک) دارد و به خوبی از عهده این کار برمیآید.
۵ – دراماتیک سوپرانو :
صدایی توانمند و جذاب که میتواند قویتر از یک ارکستر کامل نیز به گوش برسد. معمولاً (البته نه همیشه) این صدا دارای ظرافتهای کمتری در مقایسه با دیگر انواع صدای سوپرانو است و بیشتر برای ایفای نقشهای غمانگیز، تراژیک و حماسی در اپرا به کار میرود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تنها شاهکار شناخته شدهی تاریخ اپرا اثر کیست ؟ را بخوانید.
۶ – واگنرین سوپرانو :
این نوع صدا را میتوان از نادرترین صداهای موجود به شمار آورد. صدایی قدرتمند و استوار که معمولاً به شخصیتهای زن افسانهای و قهرمان سپرده میشود. در طول دهها سال، شاید تنها یک یا دو نفر یافت شوند که چنین کیفیت صدایی داشته باشند.
متسوسوپرانو
اما در دستهبندی صدای بانوان، دومین گروه، صدای متسو سوپرانو نام دارد. این نوع صدا را بیشتر از آنکه برای ایفای نقش در اپرا مناسب بدانیم، میتوان در قطعات گروهی کر به کار برد. صدای متسو سوپرانو، یک صدای میانی برای زنان محسوب میشود که هم با محدوده صدای آلتو و هم با محدوده صدای سوپرانو مشترکاتی دارد. محدوده معمول این صدا از نت A3 تا نت A5 است. در بسیاری از موارد، خوانندگان سوپرانو بخشهای صوتی مشابهی را میخوانند تا زمانی که تقسیمبندی مشخصی بین صداهای سوپرانو، متسو سوپرانو و آلتو انجام شود.
توصیه میکنیم این مطلب سازهای پر کاربرد موسیقی حماسی ایران را حتماً بخوانید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، آشنایی با سبک موسیقی جاز را از دست ندهید.