ضرب آهنگ یا ریتم یکی از مفاهیم پایه و بسیار مهم در دنیای موسیقی است و یادگیری آن از اولین گامهای ورود به این هنر محسوب میشود. ریتم در واقع به توالی منظم ضربهها یا تکانههایی گفته میشود که باعث نظم و هماهنگی در حرکت موسیقی میگردد.
به بیان سادهتر، وقتی حرکتی پایدار و یکنواخت در بازههای زمانی مشخص تکرار شود، در موسیقی به آن وزن یا ریتم میگویند. برای آشنایی بیشتر با این موضوع، ادامه مطلب را در وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام دنبال کنید.
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با انواع پیک گیتار را از دست ندهید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله نکات جالب درمورد کالیمبا به شما کمک خواهد کرد.
برای گسترش دانش خود، مقاله تفاوت میزان ساده و ترکیبی چیست؟ را مطالعه کنید.
تعریف ریتم
به هر حرکت یا کاری که به طور منظم تکرار شود، ریتم میگوییم. در حقیقت ریتم یک الگوی تکرارشونده است. اغلب مردم از کارهایی که نظم و ریتم مشخصی دارند، بیشتر لذت میبرند.
ریتم و شکلهای گوناگون آن در همهی پدیدههای طبیعت، رویدادها و انرژیهای موجود در اطراف ما، و حتی در اندیشهها و تصورات ذهنی ما حضور دارد.
هر آنچه که وجود دارد، دارای یک ضربآهنگ درونی است و در مسیر رشد خود با ریتمهای بیرونی نیز همراه میشود و در نهایت، مجموعههای منظم و بزرگتری را پدید میآورد.
این ریتمها دارای انرژیهایی هستند که اگر با ریتمهای محیط هماهنگ باشند، در هم تنیده شده و انرژیهای بزرگتر و همسوتری را آزاد میکنند. اما اگر با هم هماهنگ نباشند، در برخورد با یکدیگر آسیب میرسانند و در حرکت هم اختلال ایجاد میکنند.
ریتم در موسیقی
حتماً برای شما هم پیش آمده که به تپش قلب خود دقت کنید و نظم دقیق بین هر ضربه را ببینید. این نظم چیزی نیست جز همان «ضربآهنگ» یا «ریتم» که در طبیعت و جهان اطراف ما بسیار دیده میشود. در موسیقی نیز از این ریتم استفاده میکنیم تا به آهنگها هماهنگی و شور و هیجان بدهیم.
ما به عنوان شنونده، این نظم را به شکلهای مختلف حس میکنیم و گاهی در واکنش به یک قطعه موسیقی، دست میزنیم، پا میکوبیم یا سر تکان میدهیم.
مستقل ترین عنصر موسیقی
ریتم، بنیادیترین و طبیعیترین بخش موسیقی برای ما انسانهاست. این عنصر، هسته مستقل موسیقی به شمار میرود، اما با وجود سادگی اولیه، میتواند به شکلهای متنوع و پیچیدهای خود را نشان دهد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله بیوگرافی پیر بولِز،یکی از بنیانگذاران سبک سریالیسم مراجعه کنید.
هر سبک موسیقی، ریتم ویژهای دارد که حتی در شناساندن آن سبک نیز نقش مهمی ایفا میکند. ریتم مانند نیرویی پنهان، قطعه موسیقی را پیش میبرد و باعث میشود همه صداها از یک نظم مشترک پیروی کنند.
برای اینکه بتوانیم ساختارهای گوناگون و گاه پیچیده ریتم را بفهمیم، باید اجزای تشکیلدهنده آن را بشناسیم. هر یک از این اجزا میتوانند ریتم را متناسب با سبک و حالوهوای یک قطعه موسیقی تغییر دهند.
برای یادگیری پیشرفته، به ویژگی های پوست مناسب برای ساز تار مراجعه کنید.
ضرب آهنگ یا ریتم چیه؟
میتونید ریتم رو مثل ضربان قلب یک آهنگ در نظر بگیرید. اون الگوی منظمی از ضربههاست که موسیقی رو پیش میبره و به ما حس حرکت و نظم میده. وقتی دست میزنید یا پا میکوبید، در واقع دارید ریتم آهنگ رو دنبال میکنید. ریتم چارچوب زمانی موسیقیه و به صداها نظم و ترتیب میده.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نحوه نگهداری از ساز کالیمبا سر بزنید.
اجزاء اصلی ریتم موسیقی :
ریتم در موسیقی از دو بخش اصلی ساخته میشود.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در مصاحبه آموزشگاه الهام با علیرضا فیروزیان، مدرس فلوت پیدا کنید.
۱. ضرب یا تمپو (tempo)
۲. میزاننما (meter signature/ time signature)
به عنوان مثال، میزاننمای «سهچهارم» و تمپوی «۱۲۶» را در نظر بگیرید. میزاننمای سهچهارم دو چیز را مشخص میکند:
– در هر میزان چند ضرب جای میگیرد.
– هر ضرب معادل کدام نت است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله نحوه تشخیص سازدهنی مناسب برای خرید سر بزنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تفاوت ساز بندیر و دف را بخوانید.
به بیان ساده، عدد بالایی در میزاننما نشان میدهد که در هر میزان چند ضرب وجود دارد و عدد پایینی مشخص میکند که هر ضرب برابر با چه نتی است (یعنی کدام نت، معادل یک ضرب حساب میشود).
Allegro
الگرو، واژهای ایتالیایی است که به معنی تند، شتابان و شاد است. بسیاری از اصطلاحات موسیقی ریشه در زبان ایتالیایی دارند. این اصطلاح نشان میدهد که هنگام اجرای قطعه، سرعت ضربها باید بین ۱۲۰ تا ۱۳۹ ضرب در دقیقه باشد.
تقسیمات ضرب
ضربهای اصلی هر آهنگ، چهارچوب ریتمی و پایه آن قطعه را میسازند.
هر ضرب اصلی با تقسیمهایی بر اساس سیستم «دو دویی» به دو یا چند ضرب کوچکتر با زمان برابر تقسیم میشود و به این ترتیب ساختار ریتم کاملتر و دقیقتری شکل میگیرد.
وقتی هر ضرب به چند ضرب کوچکتر تقسیم شود، ریتم پویاتر میشود و میتوان ملودیها و ترانهها را به شکلهای گوناگون روی آن اجرا کرد.
از طریق همین تقسیمبندیها، الگوهای ریتمی مختلفی مانند موارد رایجی مثل ۲/۴، ۴/۴، ۳/۴، ۶/۸ و دیگر حالتها به وجود میآیند که در واقع گروهبندیهای متفاوتی از ضربهای ساختهشده هستند.