گیتار یکی از سازهای دوستداشتنی و پرطرفدار در میان علاقهمندان به موسیقی است. یکی از دلایل این محبوبیت، تنوع بالای این ساز در مدلها و شیوههای نواختن آن است. احتمالاً تا به حال گیتارهای کوچکی را دیدهاید که تنها چهار سیم دارند. این گیتارها که در بسیاری از فروشگاههای موسیقی با رنگهای شاد و جذاب به فروش میرسند، یوکللی نامیده میشوند و در زبان فارسی گاهی اوکلهله گفته میشود. در این بخش از وبلاگ یافتو، بیشتر با ساز یوکللی یا همان گیتار کوچک آشنا میشویم.
معرفی ساز یوکللی ( گیتار کوچک )
یوکللی که به آن گیتار کوچک هم میگویند، نام انگلیسی آن Ukulele است. این نام از واژهای هاوایی به معنی “ککِ جهنده” گرفته شده است. این ساز، یک ساز زهی است و در دستهی سازهای شبیه به گیتار قرار میگیرد.
ریشهی یوکللی به قرن نوزدهم برمیگردد. در آن زمان، پرتغالیها گیتار را به هاوایی بردند و مردم محلی آنجا، نوع مخصوص به خودشان از این ساز را ساختند که یوکللی نام گرفت. این ساز در آغاز قرن بیستم در آمریکا بسیار پرطرفدار شد و سپس از آنجا به سراسر دنیا معرفی گردید.
سازی برای همه سبک ها
یوکللی سازی است که کاربردهای فراوانی دارد و در سبکهای موسیقی گوناگونی مانند جاز، کانتری، پاپ و راک از آن استفاده میشود. همچنین، بسیاری از نوازندگان سیار یا خیابانی، یوکللی را برای نواختن انتخاب میکنند چون به راحتی قابل حمل است و اندازه کوچک آن باعث میشود تا به سادگی در میان مردم جلب توجه کند.
کوک یوکللی
سادهترین و پرکاربردترین روش برای کوک کردن ساز یوکللی، تنظیم سیمهای آن روی نتهای سل، دو، می و لا است. جنس این سیمها میتواند از مواد مختلفی مانند فلوئوروکربن، تیتانیوم، نایلون، آهن یا استیل انتخاب شود.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نکات مهم برای خرید سه تار خوش صدا.
شکل ظاهری یوکللی
این ساز چهار سیم دارد و معمولاً از چوب ساخته میشود. از لحاظ شکل، شبیه یک گیتار کوچک است.
صدای مخصوص یوکللی به سرعت شنونده را به یاد آبوهوای گرم و مناطق استوایی میاندازد. این ساز به خاطر خصوصیات ویژهاش مانند جثه کوچک، سبکی، سادگی در یادگیری و شکل زیبایش، در بسیاری از کشورهای جهان طرفداران زیادی پیدا کرده است. نوازندگان با یوکللی قطعات مختلفی در سبکهای گوناگون اجرا میکنند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً تعریف رنگ در موسیقی را بخوانید.
تاریخچه یوکللی
این ساز بیشتر با موسیقی هاوایی معروف است. نام آن، یوکللی، به معنای “پرش کَک” است. به نظر میرسد این نام به خاطر حرکت سریع و چابک انگشتان نوازنده روی سیمها انتخاب شده که مانند جستوخیز یک حشره کوچک است. برخی داستانها هم میگویند این نام، لقب “ادوارد ویلیام پرویس” بوده که یکی از همراهان پادشاه هاوایی، دیوید کالاکائوآ، به حساب میآمد. او به خاطر جثه کوچک، حرکات شاد و همینطور مهارتش در نواختن این ساز، این نام را روی آن گذاشت.
یوکللی در دهه ۱۸۸۰ میلادی پدید آمد. طراحی و ساخت آن از سازهای کوچک شبیه گیتار که ریشه پرتغالی داشتند، الهام گرفته شده است؛ سازهایی مانند ماشتی، کاواکینیو، تیمپل و راخائو. مهاجران پرتغالی که از مناطق مادیرا و کیپ ورد به هاوایی آمدند، این سازها را با خود معرفی کردند.
به طور خاص، سه مهاجر که در اصل نجار و سازنده کابینت بودند، به نامهای “منوئل نانز”، “خوزه دو اسپیریتو سانتو” و “آگوستو دایا” را از نخستین کسانی میدانند که یوکللی را ساختند. دو هفته پس از پیاده شدن این مهاجران از کشتی معروف “اساس راونسکارگ”، یک روزنامه محلی در هاوایی گزارش داد: «مهاجرانی از مادیرای پرتغال به تازگی وارد شدهاند و شبها با کنسرتهای خیابانی خود، مردم را سرگرم و شاد میکنند.»
کالاکائوآ پادشاه هاواییو هلاقمند به یوکللی
یکی از عوامل کلیدی در تاریخ رشد و محبوبیت ساز یوکللی، حمایت پادشاهان هاوایی بود. پادشاه کالاکائوآ که خود به این ساز علاقهمند بود، با پشتیبانی از آن کمک کرد تا یوکللی به بخشی ثابت از موسیقی هاوایی تبدیل شود و حتی در مراسمهای دربار نیز نواخته شود.
از نخستین سازندگان حرفهای یوکللی در هاوایی، خانوادهی «کاماکا» بودند که شرکت خود را پایهگذاری کردند. بنیانگذار این کسبوکار ساموئل کاماکا بود.
او در ابتدا نزد یکی از مهاجران پرتغالی به نام منوئل نانز شاگردی کرد. بعدها در سال ۱۹۱۶ توانست اولین فروشگاه خود را در زیرزمین خانهاش افتتاح کند که با نام «یوکللی کاماکا و محصولات گیتار» فعالیت میکرد.
سایزها و مدلهای مختلف یوکللی
یوکللی در اندازهها و طرحهای گوناگونی تولید میشود. برای تشخیص سایز آن، دو مورد اصلی را در نظر میگیرند: طول سیمها (فاصلهی بین پل و شیطانک) و طول کل ساز (از انتهای دسته تا پایین بدنه). اندازهی یوکللی روی وزن ساز و همچنین روی حجم و غنای صدای آن تأثیر مستقیم دارد. به طور کلی، هرچه یوکللی بزرگتر باشد، وزن آن بیشتر است و صدایی با حجم بالاتر و گرمتر تولید میکند؛ همچنین قیمت آن نیز معمولاً بالاتر خواهد بود.
سایزهای یوکللی
یوکللی در چهار اندازه اصلی وجود دارد:
سوپرانو
کنسرت
تنور
باریتون
علاوه بر این چهار اندازه معمول، سه اندازه دیگر به نامهای پاکت (جیبی)، باس و کنترباس هم ساخته شده که کمتر متداول هستند. یوکللی سوپرانو که در هاوایی به عنوان مدل استاندارد شناخته میشود، پس از یوکللی پاکت و سوپرانینو، کوچکترین نوع این ساز است.
یوکللی کنسرت در دهه ۱۹۲۰ میلادی با بهبود طراحی سوپرانو ایجاد شد. این مدل کمی بزرگتر از سوپرانو است و صدایی رساتر و غنیتر تولید میکند. مدت کوتاهی پس از آن، یوکللی تنور معرفی شد که هم از نظر اندازه و هم از نظر قدرت صدا از مدل کنسرت بزرگتر است. یوکللی باریتون نیز در دهه ۱۹۴۰ به جمع این سازها اضافه شد. در نهایت، مدلهای کنترباس و باس یوکللی به ترتیب در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴ به عنوان جدیدترین انواع این ساز معرفی شدند.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در زندگینامه عبدالله دوامی پیدا کنید.