یکی از رویدادهای بهیادماندنی موسیقی ایران در شهریور سال ۱۳۹۷ رقم خورد. در هشتمین روز این ماه، برای اولین بار در تاریخ اجراهای ارکستری ایران، یک بانوی موسیقیدان ایرانی رهبری ارکستر ملی ایران را بر عهده گرفت؛ نزهت امیری. در ادامه این نوشته از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، بیشتر با نخستین زنی که رهبر ارکستر ملی ایران شد، آشنا میشویم.
بیوگرافی نزهت امیری
نزهت امیری در بیست و دوم آذرماه سال ۱۳۳۹ به دنیا آمد. در خردسالی با ساز «ملودیکا»ی برادر بزرگش نخستین بار موسیقی را تجربه کرد و پس از چندی توانست با گوش دادن به آهنگها، آنها را با این ساز بنوازد. در سیزدهسالگی به تهران رفت. اولین آموزگار موسیقی او، معلم پیانویی به نام «میری» بود.
سپس در کلاسهای پرویز منصوری پذیرفته شد و سالها از دانش او در زمینههای تئوری موسیقی، هارمونی، کنترپوان و ارکستراسیون بهره برد. «محمد رضا درویشی» نیز فرم و آنالیز و «هوشنگ کامکار» سلفژ را به او آموزش دادند.
پس از اتمام دبیرستان، به دلیل آغاز انقلاب فرهنگی و بسته شدن دانشگاهها و مراکز آموزش موسیقی، نتوانست تحصیلاتش را ادامه دهد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با ساز چنگ رومی.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره گلیساندو در موسیقی به چه معناست؟ بیابید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله علیرضا بشردوست مدرس سنتور ادامه دهید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله یادگیری ویلون راحت تر است یا ویولنسل؟ به شما کمک خواهد کرد.
او از سال ۱۳۵۸ فراگیری ساز «سهتار» را نزد «فرخ مظهری» شروع کرد و سپس نزد «حسین علیزاده» ادامه داد. در سال ۱۳۶۸ به دانشگاه هنرهای زیبای دانشگاه تهران وارد شد و دوره لیسانس موسیقی را با راهنمایی استادانی مانند «فرهاد فخرالدینی» به پایان رساند.
امیری با تشویق «شریف لطفی» تحصیلات عالی موسیقی را پی گرفت و در سال ۱۳۸۲ در مقطع کارشناسی ارشد آهنگسازی از دانشگاه هنر فارغالتحصیل شد. سپس زیر نظر حسین دهلوی به تدریس دروس «تلفیق شعر و موسیقی» او و همچنین «مبانی و اصول اجرا» و «آواز جمعی» در همان دانشگاه پرداخت.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه عطا رستگار مدرس گیتار پاپ و کلاسیک.
روزنامه گاردین در سال ۱۳۹۶ در گزارشی، نزهت امیری را «زن تابوشکن موسیقی ایران» نامید.
اجرای نخستین زن رهبر
کنسرت او در تالار وحدت با استقبال بسیار زیادی از سوی مردم ایران روبرو شد. روزنامه قانون به مناسبت همین اجرا با او مصاحبه کرد و عکسش را با این عنوان در صفحه اول چاپ کرد: «حتی به اندازه یک کارگر ساختمانی هم درآمد ندارم».
شبکه تلویزیونی «پرستیوی» که برنامههایش به زبان انگلیسی است، از کنسرت او گزارش داد، اما محدودیتها برای پخش در شبکههای تلویزیونی داخلی همچنان ادامه دارد. به عنوان مثال، گروه موسیقی «پالت» یک بار در اعتراض به نشان ندادن سازها در تلویزیون، تظاهر به نواختن کردند.
او در این سالها در ارکسترهای مختلفی مانند ارکستر مضرابی حسین دهلوی و گروه نغمه باران حضور داشته است. نزهت امیری موسیقیدانی است که سالهای طولانی از زندگی خود را صرف آموزش و پژوهش در زمینه موسیقی کرده است.
به گفته او، در همه بخشهای موسیقی، کمبود آموزش و برنامهریزی احساس میشود و به دلیل وجود برخی افراد که هیچگاه رابطه خوبی با موسیقی نداشتهاند، کار فرهنگی مناسبی در این زمینه انجام نشده است. البته مدیرانی هم هستند که با احساس مسئولیت برای پیشرفت و ماندگاری موسیقی تلاش میکنند.
او را به عنوان تنها رهبر ارکستر زن ایرانی که در ایران زندگی میکند و از نخستین زنان ایرانی در عرصه رهبری ارکستر میشناسند.
امیری همچنین اولین زنی است که به عنوان رهبر مهمان با ارکستر ملی ایران همکاری کرده و در هشتم شهریور ماه سال ۱۳۹۷ در تالار وحدت، رهبری این ارکستر را بر عهده گرفت. در این اجرا قطعات کنسرتینو برای سنتور و ارکستر، کنج مناجات، سربداران، بیژن و منیژه، ماهور برای ویولن و ارکستر، سرود گل، هزار دستان، اسمر و رقص دایره توسط نوازندگان ارکستر نواخته می شود.
حضورم تصادفی است
نزهت امیری، انتخاب خود به عنوان رهبر ارکستر ملی را اتفاقی میداند و میگوید: «تقریباً به شکل تصادفی برای هدایت ارکستر انتخاب شدم. روزی برای کاری به تالار وحدت رفته بودم که مدیران محترم دفتر موسیقی و بنیاد رودکی، که پیشتر رهبری مرا دیده بودند، با نگاهی مسئولانه و قابل احترام، پیشنهاد رهبری ارکستر ملی یا ارکستر سمفونیک را به من دادند. من ارکستر ملی ایران را برگزیدم.»
برای یادگیری پیشرفته، به استاد جلال ذوالفنون، نوازنده بی بدل سه تار مراجعه کنید.
این هنرمند موسیقی اضافه میکند:
من اولین زنی هستم که رهبری ارکستر ملی ایران را برعهده گرفتهام و تا امروز هیچ زن دیگری این نقش را نداشته است. متأسفانه در گذشته موسیقی ایران، ما هیچ رهبر ارکستر زنی نداشتهایم.
کاش شرایط طوری بود که هنرمندان بسیاری، چه زن و چه مرد، میتوانستند آموزش ببینند و این کار را انجام دهند. بدون شک استعدادهای فراوانی وجود دارند و با فراهم کردن بسترهای آموزشی مناسب، میتوان در تمام عرصههای موسیقی کارهای بزرگی انجام داد.