همانطور که پیش از این در وبلاگ یافتو خواندیم، نقاره یک ساز کوبهای قدیمی است که شامل دو طبل با اندازههای متفاوت است. یکی از این طبلها کوچکتر از دیگری است و نوازنده با دو چوب، هر دو را همزمان مینوازد. در گذشته از این ساز بیشتر در میدانهای جنگ و مراسم شادمانی استفاده میشد. اما به مرور زمان و با دگرگونی شیوههای زندگی، کاربرد آن کمتر شد و آیین نقارهزنی رو به فراموشی رفت.
در این مقاله چرا هنگ درام گران است؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
منسوخ شدن نقاره
با گذشت سالها و به دلیل کمتوجهی، این رسم کهن در دوره پهلوی از بین رفت و دیگر اجرا نمیشد. امروزه فقط در مشهد و در نقارهخانه حرم امام رضا علیهالسلام است که این مراسم به شکل رسمی، در زمانهای مشخص و با همان شیوه قدیمی، بهطور منظم و همیشگی برگزار میشود.
پیشینه اداری و ساختار نقارهخانه در آستان قدس رضوی
برای آگاهی از تاریخچه و زمان شروع استفاده از نقاره در آستان قدس رضوی، باید به منابع تاریخی مراجعه کنیم. کهنترین سند درباره ساختار اداری نقارهخانه در حرم رضوی، به دوره صفویه بازمیگردد. در آن زمان، با تغییرات بنیادین در مدیریت آستان، با انتخاب میر محمّد صادق به عنوان مهتر نقارهخانه در سال ۱۰۸۵ قمری، این آیین نظم تازهای گرفت.
مقاله لانچ پد چیست؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب سوردین چیست؟ را بخوانید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً بیت باکس چیست؟ را بخوانید.
با وقف اموال و تعیین حقوق ثابت برای نقارهچیان، نقاره و نقارهنوازی به عنوان یک نهاد رسمی در حریم حرم پذیرفته شد. در دورههای بعد، اهمیت آن بیشتر شد و با تنظیم «طومار علیشاهی»، برای دوازده نفر نقارهچی و یک سرپرست، در مجموع شانزده خروار گندم و یک تومان پول برای هزینههای جاری مانند خرید پوست گاو برای طبلها در نظر گرفته شد.
در این دوره، علاوه بر حقوق ماهانه، در ماه رمضان هزینه سحری و افطار و در عیدهای فطر، قربان و غدیر، پول و وجه شیرینی و گوسفند نیز به عنوان هدیه به نقارهچیان داده میشد.
ماه رمضان
ماه رمضان از جمله زمانهای مهم سال است که در آن از نقاره استفاده میشود. هنگام افطار، نقارهزنها با نواختن سازهای خود، صدایی ویژه و ریتمیک پخش میکنند که مسلمانان را به افطار و باز کردن روزه فرا میخواند. این سنت به یکی از نشانههای شناختهشده ماه رمضان به ویژه در شهر مشهد تبدیل شده است.
توصیه میکنیم حتماً مقاله تفاوت کنسرت و سمفونی را مطالعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آشنایی با ساز صندلی، کاخون یا کاخن را بخوانید.