هر سازی نکات کلیدی دارد که هنگام خرید و مراقبت از آن باید رعایت کنید تا در نهایت سازی با کیفیت و خوشصدا در اختیار داشته باشید. سنتور هم از این قاعده مستثنی نیست و بخش سیمهای آن اهمیت ویژهای دارد. به همین دلیل، در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، نکات اساسی مربوط به سیم سنتور را بررسی کردهایم.
نکات مهم در مورد سیم سنتور
سنتور در مجموع ۷۲ سیم دارد. در گذشته و تا حدود صد سال پیش، چون سیمهای فلزی در دسترس نبود، سازندگان از نخهای ابریشمی تابیدهشده برای سیمهای سنتور استفاده میکردند. بعدها، سیمهایی از جنس برنج و فولاد جای آنها را گرفت.
معمولاً سیمهای سنتور به صورت دستههای چهارتایی کوک میشوند، به این صورت که هر چهار سیم با هم، یک نت را تولید میکنند. به همین دلیل اگر حتی یکی از این سیمها با بقیه هماهنگ نباشد، صدای ساز ناخوشایند و ناموزون خواهد شد.
توصیه میکنیم این مطلب تحریر در موسیقی به چه معناست؟ را حتماً بخوانید.
جنس و مرغوبیت سیمها نقش بسیار مهمی در کیفیت صدای سنتور دارد. به همین خاطر، بسیاری از نوازندگان ماهر و حرفهای، به جای سیمهای برنجی از سیمهای برنزی استفاده میکنند تا صدای بهتری از ساز خود بشنوند.
آشنایی با انواع سیم های سنتور
سنتور دارای تعداد زیادی سیم است که هر کدام وظیفه خاص خود را دارند. به طور کلی، این سیمها را میتوان در دو گروه اصلی دستهبندی کرد.
سیم های زرد
سیمهای زردرنگ از جنس برنج ساخته شدهاند و مسئول ایجاد صداهای بم و عمیق در ساز هستند. این سیمها به صورت یکی در میان روی خرکهای سمت راست ساز قرار گرفتهاند.
در این مقاله معرفی ساز کنترباس اطلاعات مفیدی آمده است.
سیم های سفید
سیمهای سفیدرنگ که از ترکیب فلز نیکل ساخته شدهاند، برای ایجاد نتهای زیر و بلند به کار میروند. این سیمها به صورت ردیفی و پشت سر هم روی پایههای سمت چپ ساز قرار گرفتهاند.
ضخامت سیم سنتور
سیمهای سنتور معمولاً قطری بین ۰/۴۰ تا ۰/۴۵ میلیمتر دارند. جنس این سیمها نقش بسیار مهمی در کیفیت صدای ساز دارد. به همین دلیل در بیشتر سنتورهای حرفهای از سیمهای برنزی (که رنگی متمایل به مس و قرمز دارند) استفاده میشود، نه از سیمهای برنجی (که رنگ زرد دارند). طبیعی است که جنس بهتر سیم، روی قیمت نهایی ساز هم تأثیر میگذارد.
دلیل سیاه شدن سیمهای سنتور
سیمهای سنتور در اثر رطوبت هوا دچار اکسید شدن و تغییر رنگ میشوند. اما گاهی پیش میآید که دو سنتور در یک محیط قرار دارند، ولی سیمهای یکی از آنها تیرهتر و سیاهتر میشود. این اتفاق به دلیل واکنشهای شیمیایی بین عناصر موجود در چوب و سیمهاست. برای تمیز کردن سیمها میتوانید از کاغذ سمباده نرم استفاده کنید.
علت سیاه شدن سیمهای سنتور
سیمهای سنتور در اثر رطوبت هوا دچار اکسید شدن و تغییر رنگ میشوند. اما گاهی پیش میآید که دو سنتور در شرایط یکسان قرار دارند، ولی سیمهای یکی از آنها تیرهتر و سیاهتر میشود.
علت این اتفاق، واکنشهای شیمیایی بین عناصر موجود در چوب ساز و جنس سیمهاست. برای تمیز کردن سیمهای سنتور میتوان از کاغذ سمباده نرم استفاده کرد.
دلایل ناکوک شدن سنتور
سنتور را در شرایطی با دمای ثابت، رطوبت یکنواخت و مکان ثابت در نظر میگیریم. حال اگر فقط یک سیم به صورت نامرتب و خارج از کوک باشد، احتمالاً مشکل از جابهجایی گوشیهای معمولی یا شکل نامناسب شیطانک است. اما اگر در چنین شرایطی تمام سیمها با هم زیر یا بم شوند، ممکن است مشکل از روش قرارگیری پلهای سنتور باشد.
برای مطالعه بیشتر، به آشنایی با ساز ماندولین سری سر بزنید.
زمان تعویض سیم سنتور
در شرایط عادی و استفاده معمولی، پیشنهاد میشود این وسیله تقریباً هر دو سال یکبار تعویض شود.
اگر از آن به صورت حرفهای و برای کارهای بسیار دقیق استفاده میکنید، بهتر است بازه زمانی تعویض را کوتاهتر در نظر بگیرید و آن را بین چهار ماه تا یک سال جایگزین کنید.