موسیقی حماسی معمولاً در موقعیتهای رزمی و دوران نبرد کاربرد دارد. از دیرباز، این نوع موسیقی برای بالا بردن روحیه جنگجویان و ایجاد انگیزه در آنان استفاده میشده است. در این نوشته از وبلاگ یافتو، به معرفی سازهای مهم و پرکاربرد در موسیقی حماسی ایران پرداختهایم. تا پایان این مطلب با ما همراه بمانید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله سینتی سایزر ساز تولید کننده صداهای عجیب سر بزنید.
سازهای پر کاربرد موسیقی حماسی ایران
دهل
دهل یک ساز کوبهای پرطنین است که در مناطق مختلف ایران، بهویژه در روستاها، با سرنا همراهی میشود. نوازنده این ساز، طنابی از روی شانههایش عبور میدهد و دهل را از گردنش آویزان میکند. سپس با دو چوب مخصوص، بر سطح آن ضربه میزند تا ریتم ایجاد کند.
برخی معتقدند که نوک یکی از این مضرابها، به شکل یک پوشش پارچهای گلولهشده است. نواختن دهل معمولاً با دو نوع چوب انجام میشود: یک چوب ضخیمتر به نام چنگال و یک چوب نازکتر به نام دیرک.
مقاله دانستنی های جالب در مورد موسیقی حاوی اطلاعات جامعی است.
نکته جالب در مورد دهل این است که نحوه نواختن آن در هر منطقه از ایران، سبک و حالوهوای خاص خود را دارد و در هر گوشه از این سرزمین، به شیوهای منحصربهفرد اجرا میشود.
مقاله موسیقی الکترونیک چیست ؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه تفاوت موسیقی اصیل ایرانی و موسیقی غربی.
نقاره
ساز کوبهای قدرتمندی که در گذشته با ریتم پرانرژی خود، سربازان را برای نبرد آماده میکرد. نقاره در واقع از دو طبل تشکیل شده که یکی از آنها کوچکتر از دیگری است. هر دو طبل توسط یک نوازنده و با استفاده از دو چوب مخصوص نواخته میشود.
در این ساز، طبل بزرگتر صدای عمیق و بم ایجاد میکند و طبل کوچکتر صدای زیر و تیزتری دارد. بدنه این ساز معمولاً از جنس مس یا سفال ساخته میشود و روی آن را با پوست گاو یا گوسفند میپوشانند. نقاره معمولاً به صورت ایستاده نواخته میشود و برای این کار پایه مخصوصی دارد.
کرنا
کرنا از قدیمیترین سازهای بادی ایران است و در دسته سازهای دارای زبانه قرار میگیرد. پژوهشگران و باستانشناسان با یافتن آثار و اشیایی در گورهای دوره هخامنشی، قدمت این ساز را دستکم ۲۵۰۰ سال برآورد کردهاند.
هرودوت، تاریخنگار یونان باستان نوشته است: «در زمان کورش بزرگ، سپاهیان با صدای شیپور حاضر باش، رهسپار میدان جنگ میشدند.» همچنین استرابون، مورخ دیگر یونانی، در اشاره به آموزشهای شاهزادگان و اشرافزادگان هخامنشی مینویسد: «هر روز پیش از برآمدن خورشید، جوانان با نواختن کرنا به تمرینات رزمی فراخوانده میشدند.
مربیان، پسران را به گروههای پنجاه نفره تقسیم میکردند و رهبری هر گروه را به یکی از پسران شاه یا بزرگان میسپردند.»
در صورت علاقهمندی، مطلب بیوگرافی استاد حبیب الله بدیعی را از دست ندهید.
از این رو مشخص میشود که کرنا در گذشته برای اطلاعرسانی، مراسم شادمانی و همچنین در میدانهای نبرد استفاده میشده است.
سند قابلتوجه دیگر، یک شیپور فلزی از جنس مفرغ است که در سال ۱۳۳۶ خورشیدی (۱۹۵۷ میلادی) از آرامگاه داریوش سوم به دست آمد و هماکنون در موزه تختجمشید در استان فارس نگهداری میشود.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با مهفوم موسیقی فولکور ادامه دهید.
این شیپور به کرنای هخامنشی معروف است. با توجه به مدارک تاریخی و شواهد موجود، به نظر میرسد خاستگاه اصلی این ساز، منطقه فارس در جنوب ایران باشد.