شاید شما هم آهنگ دلنشین «چوپان تنها» را شنیده باشید و از نوای زیبای آن خوشتان آمده باشد. این صدای گوشنواز از ساز پن فلوت تولید میشود. پن فلوت که با نامهایی مانند زامپونیا یا سازدهنی سرخپوستان نیز شناخته میشود، نوعی فلوت و از سازهای سنتی مردم اینکا در آمریکای جنوبی است. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، اطلاعات بیشتری درباره ساز پن فلوت کسب خواهید کرد.
پن فلوت سازدهنی سرخپوستا
این ساز از چهار تا هجده نی با اندازههای مختلف ساخته میشود. نیها از بزرگ به کوچک کنار هم چیده شدهاند و یک سر آنها بسته است.
برای نواختن پن فلوت و ایجاد آهنگ، کافی است نوازنده به صورت افقی در سر باز نیها بدمد. لبه تیز داخل هر نی، صدا را تولید میکند. هر نی یک نت اصلی مشخص میدهد و با تغییر فشار هوا و حالت لبها، نتهای هارمونیک و زیبا ایجاد میشود. نوازندگان این ساز در جهان چندان زیاد نیستند.
در آمریکای جنوبی، برای ساخت و کوک دقیق این ساز، معمولاً از دانههای خشک ذرت یا سنگریزههای کوچک استفاده میکنند. آنها این مواد را در انتهای هر نی قرار میدهند تا صدا را به درجه و کیفیت مطلوب برسانند.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره تحریر در موسیقی به چه معناست؟ بیابید.
سازندگان پن فلوت امروزی که آن را به شکل منحنیگونه رومانیایی میسازند، معمولاً از موم زنبور عسل برای کوک کردن ساز استفاده میکنند و ابزارهای ویژهای برای این کار به کار میبرند. همچنین برای کوک کردن، از چوبپنبه و دریچههای لاستیکی هم استفاده میشود که کار با آنها سریعتر و آسانتر است.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با ساز ماندولین.
نواختن پن فلوت با دمیدن افقی هوا به لبه تیز داخلی دهانه نیها انجام میشود. این عمل، مجموعهای منظم از ضربههای هوایی ایجاد میکند که درون لوله به امواج صوتی تبدیل میشوند. هر نی یا لوله برای یک نت خاص کوک شده که به آن نت پایه میگویند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، گلیساندو در موسیقی به چه معناست؟ را از دست ندهید.
با روش «اوربلاوینگ» یا دمیدن قویتر، که شامل افزایش فشار هوا و تنگتر کردن لبها روی ساز است، نتهایی با فرکانس بالاتر از نت پایه یا همان هارمونیکها تولید میشوند.
دسته بندی ظاهری پن فلوت
پنفلوتهای دو ردیفه: در این نوع، چیدمان نتها دقیقاً مانند پیانو است و نواختن آن آسانتر میباشد. این ساز بیشتر در مناطق آمریکای جنوبی رواج دارد.
پنفلوتهای تک ردیفه: این مدل معمولاً با گام سل ماژور تنظیم میشود و برای اجرای بعضی نتها، لازم است زاویه دمیدن هوا را تغییر دهید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله استاد جلال ذوالفنون، نوازنده بی بدل سه تار ادامه دهید.
پنفلوت منحنی: جالبترین نوآوری که رومانیاییها در ساخت پنفلوت به وجود آوردند، خمیده کردن بدنه ساز بود. این تغییر نه تنها ظاهر ساز را زیباتر کرد، بلکه نواختن و حرکت دست و لب روی ساز را نیز بسیار سادهتر نمود.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله معرفی ساز کنترباس مراجعه کنید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله علیرضا بشردوست مدرس سنتور ادامه دهید.