تنظیم کردن سازها برای بهبود کیفیت صدای آنها انجام میشود و روشهای گوناگونی برای این کار وجود دارد. یکی از شیوههای قدیمی، روش فیثاغورثی است که در این نوشته از وبلاگ یافتو به معرفی آن پرداختهایم. تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
مفهوم کوک
در موسیقی، واژه «کوک» دو کاربرد اصلی دارد:
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله ساز ها و زیرشاخه های سبک نیو ایج مراجعه کنید.
۱. **کوک کردن ساز:** یعنی تنظیم ساز موسیقی به گونهای که هر نت به درستی و با صدای صحیح خودش شنیده شود.
اگر سوالاتی دارید، مقاله تصنیف چیست؟ به شما کمک خواهد کرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، علیرضا مظفری پور مدرس هارمونیکا (ساز دهنی) را از دست ندهید.
مقاله خانه اپرای سیدنی، یکی از مهمترین مراکز هنرهای نمایشی منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
۲. **سیستمهای کوک:** که به قواعد و روشهایی گفته میشود که بر اساس آنها، زیروبمی (ارتفاع) نتهای مختلف تعیین و مرتب میشوند.
کوک کردن
کوک کردن، فرآیند تنظیم زیر و بم صداهای یک ساز موسیقی است. در این کار، فاصلههای بین نتها طبق یک الگوی از پیش تعیین شده مرتب میشوند. معمولاً برای این کار از یک نت پایه استفاده میکنند. به عنوان مثال، اگر نت «لا» را روی فرکانس ۴۴۰ هرتز تنظیم کنند، بقیه نتها بر اساس آن ساخته میشوند و ساز به درستی کوک میشود.
توصیه میشود به مطالعه مقاله قانون ۱۰ هزار ساعته نوازندگان چیست ؟ ادامه دهید.
ساز ناکوک
ساز ناکوک به سازی گفته میشود که بعضی از نتهای آن درست و دقیق صدا نمیدهند. یعنی ممکن است برخی صداها کمی زیرتر یا بمتر از حد معمول باشند. گاهی هم ممکن است همهی نتهای یک ساز با هم هماهنگ باشند، اما وقتی با یک نت مرجع مقایسه میشوند، با آن مطابقت نداشته باشند. مثلاً اگر ساز نت «لا» را دقیقاً روی فرکانس ۴۴۰ هرتز تولید نکند، باز هم آن ساز ناکوک محسوب میشود.
کوک فیثاغورثی
کوک فیثاغورثی یک شیوه برای تنظیم سازهاست که زیرمجموعهای از کوک دیاتونیک معمولی به شمار میرود. ویژگی اصلی این روش آن است که نتهای مختلف با بالا بردن نسبت فرکانس فاصله پنجم به توان اعداد طبیعی پشت سر هم به دست میآیند.
بسیاری از نظریهپردازان موسیقی در دوران معاصر، این شیوه کوک کردن را به فیثاغورث — فیلسوف یونانی سده ششم پیش از میلاد — نسبت میدهند. البته فیلسوفان دیگری مانند بوئتیوس و اراتوستن نیز روی نسبتهای مشابهی برای کوک سازها کار کرده بودند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله محبوب ترین سازهای سنتی ایرانی کدامند ؟ را مطالعه کنید.
این روش در دوره رنسانس و تا آغاز سده شانزدهم میلادی، راهی رایج برای کوک سازها بود.
اگر سوالاتی دارید، مقاله محبوب ترین ساز ها از نظر کودکان به شما کمک خواهد کرد.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در با خالق اثر ماندگار مرغ سحر آشنا شوید پیدا کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، بیوگرافی مژگان شجریان را از دست ندهید.
برای گسترش دانش خود، مقاله گیتار هفت سیم چیست؟ را مطالعه کنید.
این کوک «به دلیل خالص بودن فواصل پنجم ایدهآل بود، اما فواصل سوم بزرگ در آن چنان ناهماهنگ بودند که آکوردها را ناخوشایند میکردند.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آیا ساز دهل فقط از دور خوش است؟.
کوک فیثاغورثی در حقیقت گونهای خاص از سیستم کوک خالص است که در آن نسبت بسامد نتها بر پایه تناسب ۳:۲ محاسبه میشود.
در همه نسبتهای این کوک، صورت و مخرج کسر فقط بر ۲ یا بر ۳ بخشپذیر هستند و هیچ عدد اول دیگری جز ۲ و ۳ در عوامل این اعداد دیده نمیشود. این روش در قرون وسطا و رنسانس از اهمیت زیادی برخوردار بود.
در روش فیثاغورثی، فواصل اصلی به سه گروه تقسیم میشوند:
۱ – لیما: معادل فاصله یک پرده است و نسبت فرکانس آن ۹:۸ میباشد.
۲ – کاما: معادل فاصله نیمپرده دیاتونیک است (نیمپردهای که بین دو نت غیرهمنام دیده میشود، مانند فاصله می و فا) و نسبت فرکانس آن ۲۵۶:۲۴۳ است.
۳ – در نهایت نیمپرده کروماتیک یا آپوتوم که برابر با تفاوت بین دو مورد قبلی است و نسبت فرکانس آن ۲۱۸۷:۲۰۴۸ میباشد.
اگر سوالاتی دارید، مقاله موسیقی لوفای چیست؟ به شما کمک خواهد کرد.