ملودیکا یک ساز بادی-کلیدی است که شبیه به یک ارگ کوچک و قابل حمل عمل میکند. نوازنده در یک سمت ساز میدمد و همزمان با انگشتانش روی کلیدها فشار میآورد تا نتهای مختلف را بنوازد. این ساز صدایی شیرین و دلنشین دارد و یادگیری آن نسبتاً آسان است. در ادامه این نوشته از وبلاگ یافتو، به طور کامل با این ساز آشنا خواهیم شد. پیشنهاد میکنیم تا پایان این مطلب با ما بمانید تا همه چیز را درباره این ساز دوستداشتنی بدانید.
معرفی ساز ملودیکا
ملودیکا یک ساز بادی است که با دمیدن در آن به صدا درمیآید. این ساز دارای یک ردیف کلید شبیه به پیانو است که با فشار دادن آنها نتهای مختلفی تولید میشود.
میتوان گفت ملودیکا از نظر شیوهٔ نواختن شبیه سازدهنی و از نظر ظاهر شبیه ارگ دستی کوچک است.
صدای آن با دمیدن یا مکیدن هوا از طریق دهانی ساز و همزمان فشار دادن کلیدها ایجاد میشود.
ویژگی مهم ملودیکا نسبت به بسیاری از سازهای بادی دیگر، قابلیت نواختن چند نت همزمان است. همچنین این ساز سبک و قابل حمل است و محدودهٔ صدای آن معمولاً حدود دو تا سه اکتاو میباشد.
نامهای دیگر ساز ملودیکا
در سراسر جهان، این ساز موسیقی با نامهای گوناگونی شناخته میشود. برخی از این نامها عبارتند از:
ملودیورن
پیانیکا
ارگان دهنی
آکاردئون دهنی
فلوت کلیدی
کلاویتا
ویبراندونون
ملودیون
دیامونیکا
پیانوی بادی
سازدهنی کلیددار
تاریخچه ساز ملودیکا
ملودیکا برای اولین بار در ایتالیا و به دست فردی به نام آندری بورل ساخته شد. سپس در سال ۱۹۵۰ میلادی، شرکت هونر شکل جدید و مدرن این ساز را ارائه داد که در واقع همان قالب شناختهشده امروزی ملودیکا است.
در دهه ۱۹۶۰، آهنگساز مینیمالیستی به نام استفان مایکل ریش، از این ساز در قطعهای با نام “ملودیکا” استفاده کرد.
فیل مور نیز در آلبوم خود با عنوان “همین حالا” برای نخستین بار ملودیکا را به کار برد. پس از آن، نوازنده برزیلی هرمتو پاسکول، این ساز را همراه با آوازش نواخت. استفاده آگوستوس پابلو از ملودیکا نیز به محبوبیت بیشتر آن کمک کرد. در جامائیکا این ساز بسیار طرفدار پیدا کرد و به یکی از سازهای محبوب مردم تبدیل شد.
به تدریج با گسترش ملودیکا در جهان، علاقهمندان زیادی در سراسر دنیا پیدا کرد و امروزه نیز بسیاری از موزیسینها، چه در تکنوازی، چه در گروهنوازی و حتی همراه با ارکستر، از آن استفاده میکنند.
در ایران، پیانیست نامآشنا سامان احتشامی از نخستین کسانی بود که ملودیکا را به کار گرفت.
اکنون این ساز به دلیل سبکی و ساختار جذابش، توجه بسیاری از هنرجویان موسیقی در ایران را به خود جلب کرده است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در آیا آموزش ویولنسل یا چلو سخت است؟ پیدا کنید.
اجزا و ساختار ساز ملودیکا
برای مطالعه بیشتر، به هر آنچه باید در مورد گیتار کلاسیک بدانید سری سر بزنید.
این ساز بادی دارای دکمههایی است که به آنها کلاویه یا کیبورد میگویند و شبیه کلیدهای پیانو هستند. ساز دارای محفظهای برای ذخیره هوا و یک نی است که به قسمت دهانی ساز وصل میشود.
به طور کلی، قسمتهای اصلی ساز ملودیکا عبارتند از:
لوله
سرساز یا قمیش
محفظه هوا
بدنه پلاستیکی
صفحه زبانهها
کیبورد
در این مقاله آشنایی با انواع کلیفون اطلاعات مفیدی آمده است.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آموزش موسیقی کودک مراجعه کنید.
جنس این ساز معمولاً از پلاستیک و گاهی از چوب ساخته میشود. وزن آن سبک و کمتر از یک کیلوگرم است و حدود ۳۷ کلید دارد.
برای یادگیری پیشرفته، به سوپرانو چیست؟ مراجعه کنید.
نحوه نواختن ملودیکا
ملودیکا یک ساز بادی است که کارکردی شبیه به ساز دهنی و پیانو دارد. ساختار آن شامل یک لوله پلاستیکی برای دمیدن و یک صفحه کلید است. وقتی نوازنده در لوله میدمد و همزمان کلیدها را فشار میدهد، هوا به زبانههای داخل ساز برخورد کرده و آنها را به لرزش درمیآورد و در نتیجه صدا ایجاد میشود. هوا از طریق دهان نوازنده به سمت کلیدها هدایت میشود. زیر یا بم بودن صدا به مقدار هوای دمیده شده و شدت لرزش زبانهها بستگی دارد.
نوازنده معمولاً با یک دست ساز را نگه میدارد و با دست دیگر کلیدهای پشت ساز را فشار میدهد. این ساز را میتوان هم ایستاده و هم نشسته نواخت. ملودیکا هرچند شبیه ساز دهنی است، اما کنترل زیر و بم نتها در آن دشوارتر از ساز دهنی میباشد.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب اصطلاح ارکستر (Orchestra) به چه معناست؟ را بخوانید.