برای هر کسی که میخواهد آواز بخواند یا سازی بنوازد، یکی از نخستین چیزهایی که باید یاد بگیرد، مفهوم «کوک» است. اگر صدای یک خواننده یا نوازنده ناکوک باشد، یعنی آن صدا درست نیست و باید درستش کرد. به زبان ساده، کوک یک معیار مشخص است که همه سازها و صداها باید با آن هماهنگ باشند. اگر دوست دارید به طور کامل و دقیق متوجه شوید که کوک در موسیقی چه معنایی دارد، پیشنهاد میکنیم این نوشته را تا پایان دنبال کنید. در این مقاله از وبلاگ یافتو، ما به طور کامل و با جزییات، مفهوم کوک و راههای دستیابی به آن را برای شما توضیح خواهیم داد.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب گام فا مینور چیست؟ را بخوانید.
توصیه میکنیم این مطلب آریا شادمهر، مدرس پیانو را حتماً بخوانید.
کوک در موسیقی چیست؟
کوک در موسیقی یعنی تنظیم زیر و بمی صداهای هر ساز، طوری که فاصلههای بین نتها بر اساس یک الگوی مشخص قرار بگیرد. وقتی میگوییم یک ساز یا خواننده ناکوک است، یعنی بعضی از نتها یا بیشازحد زیر هستند یا بیشازحد بم، و این با چیزی که باید باشد، تفاوت دارد.
بیشتر سازهای زهی نیاز به کوک دارند، اما بعضی سازهای بادی هم قابلیت کوک شدن دارند. کوک کردن دو فایده اصلی دارد: اول اینکه کمک میکند قطعه را در گام درست اجرا کنیم و دوم اینکه باعث هماهنگی صداهای سازهای مختلف با یکدیگر میشود.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله گیتار آویشن چیست؟ مراجعه کنید.
انواع روشهای کوک کردن
برای کوک کردن ساز شما، چند راه مختلف وجود دارد. میتوانید از روشهای گوناگونی مانند استفاده از نت مرجع، گوش دادن دقیق، روش هارمونیک و یا با کمک تیونر این کار را انجام دهید. در ادامه، هر یک از این روشها را به طور جداگانه و کامل برای شما توضیح خواهیم داد.
نت مرجع
یکی از معمولترین راهها برای کوک کردن سازها، بهرهگیری از یک نت اصلی به عنوان مرجع است. به عنوان نمونه، اگر نت «لا» را با فرکانس ۴۴۰ هرتز به عنوان مبنا در نظر بگیرید، میتوانید بقیهٔ نتها را بر اساس آن تنظیم کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه زندگینامه حسین گلگلاب،شاعر ترانه ای ایران.
هارمونیک
صدای سیم اول ویولنسل در محدودهی وسط خود، دقیقاً شبیه به صدای سیم دوم است که کمی جلوتر گرفته شده باشد. این حالت در خیلی از سازهای دیگر هم دیده میشود. شما میتوانید از این نتهای هارمونیک برای کوک کردن دقیق ساز خود استفاده کنید.
تیونر یا دیاپازون
این روش، دقیقترین و رایجترین شیوه برای کوک کردن سازها در زمان حاضر است. در این روش، فرکانس یکی از نتها را به عنوان مبنا در نظر میگیریم و بقیهٔ نتها را بر اساس آن تنظیم میکنیم. وقتی چراغ تیونر سبز شود، یعنی نت کاملاً درست است؛ اما اگر قرمز شود، نشان میدهد که نت خارج است.
گوشی
در این روش، شما ساز خود را با گوش دادن به صدای یک سیم یا یک ساز دیگر تنظیم میکنید. به عنوان مثال، نوازندگان گیتار معمولاً یکی از سیمها را به عنوان مرجع در نظر میگیرند و سپس بقیه سیمها را با توجه به آن کوک میکنند. در گروههای موسیقی بزرگ مثل ارکسترها نیز همه نوازندگان سازهای خود را بر اساس نتِ سی بمل یا صدای سازهایی مانند کلارینت و ابوا هماهنگ میکنند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تاثیر موسیقی بر درک ریاضی را از دست ندهید.
برای یادگیری پیشرفته، به آهنگساز جنگ ستارگان کیست ؟ مراجعه کنید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب با گام دیاتونیک آشنا شوید را بخوانید.
برای مطالعه بیشتر، به تفاوت آواز کلاسیک و آواز پاپ چیست؟ سری سر بزنید.
کوکهای غیر متداول
در بعضی موقعیتهای ویژه، از کوکهای غیرمعمول نیز استفاده میشود. قطعهی «پنج سوئیت برای ویولنسل تنها» اثر باخ، نمونهای از این موارد است. در اجرای این اثر، سیم اول ویولنسل نیمپرده پایینتر از حالت معمول کوک میشود.
برای گسترش دانش خود، به مقاله شهرام ناظری ، شوالیه آواز ایران سر بزنید.