ارکستر سمفونیک، یک گروه بزرگ موسیقی کلاسیک است که خیلی از مردم آن را با ارکسترهای کوچکتر یا دیگر انواع گروههای موسیقی اشتباه میگیرند. اما باید بدانید که ارکستر سمفونیک ویژگیهای خاص خودش را دارد و کاملاً منحصر به فرد است. در این نوشته قصد داریم همه چیز را درباره این ارکسترها به زبان ساده برای شما توضیح دهیم. اگر به یادگیری بیشتر در زمینه موسیقی علاقهمند هستید، پیشنهاد میکنیم سری هم به دیگر مقالههای وبلاگ یافتو بزنید.
ارکستر سمفونیک چیست؟
یک ارکستر سمفونیک، یک گروه بزرگ موسیقی است که برای نواختن قطعات موسیقی کلاسیک تشکیل میشود. این گروه معمولاً از چهار دسته ساز اصلی تشکیل شده است: سازهای بادی چوبی، سازهای بادی برنجی، سازهای کوبهای و سازهای زهی. گاهی اوقات سازهایی مانند پیانو، چنگ یا حتی سازهای الکترونیکی نیز به صورت تکی به این مجموعه اضافه میشوند.
برای اینکه یک گروه را ارکستر سمفونیک بنامیم، باید حداقل ۴۰ نوازنده در آن حضور داشته باشند. اگر تعداد نوازندگان کمتر از این عدد باشد، به آن گروه، ارکستر مجلسی گفته میشود. علاوه بر این، ارکستر سمفونیک با ارکستر معمولی نیز تفاوت دارد. ارکستر معمولی گروهی از نوازندگان با سازهای گوناگون است که معمولاً سازهای خانواده ویولن در آن نقش اصلی را دارند. اما ارکستر سمفونیک، شامل تمام سازهای مورد نیاز و تعداد کافی از نوازندگان برای اجرای یک سمفونی کامل است.
سازهای مورد استفاده در ارکستر سمفونیک
سازهای بادی
نی
فلوت
نی
قرهنی
قمیشنی
سازهای زهی
چنگ
ساز زهی بزرگی است که با کشیدن انگشتان بر سیمهایش نواخته میشود.
ویولن
ساز زهی کوچک و ظریفی است که با کشیدن آرشه بر روی سیمهایش، صدایی زیبا و زیر تولید میکند.
ویولا
این ساز شبیه به ویولن است، اما اندازهی آن کمی بزرگتر و صدایش بمتر و گرمتر است.
ویولن سل
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه آشنایی با فواصل موسیقی ایرانی.
ساز زهی بزرگی است که هنگام نواختن، آن را بین دو پا قرار میدهند. صدای آن عمیق و پُرمایه است.
کنترباس
بزرگترین ساز در خانوادهی سازهای زهی است که صدای بسیار بم و قدرتمندی دارد و معمولاً در ارکسترها ریتم و پایهی اصلی موسیقی را تأمین میکند.
سازهای کوبهای
سازهای کوبهای
طبل بزرگ
طبل حلزونی
طبل پایه
صفحههای برنجی
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با اصطلاح مایه در موسیقی را از دست ندهید.
سهگوش
چنگ آسمانی
ساز کلیددار
برای گسترش دانش خود، به مقاله آشنایی با اصطلاح تحول مقام به دستگاه سر بزنید.
سازهای برنجی
سازهای بادی برنجی
فرنچ هورن
ترومپت
ترومبون
توئبا
تاریخچه ارکستر سمفونیک
اگر بخواهیم یک نگاه کلی به تاریخ موسیقی بیندازیم، میبینیم که انسانها از هزاران سال پیش، سازهای مختلف را در کنار هم قرار میدادند. اما اگر بخواهیم دقیقتر به موضوع نگاه کنیم، باید بگوییم که ارکستر به شکل مشخص، قدمتی حدود ۴۰۰ سال دارد و ریشههای آن به دوران مصر باستان بازمیگردد.
موتزارت در سال ۱۷۷۰ نقش بسیار مهمی در تحول ارکسترها ایفا کرد. در آن دوره بود که آهنگسازان شروع به نوشتن قطعات مخصوص برای گروههای سازهای مشخص کردند.
برای گسترش دانش خود، مقاله آشنایی با تاریخچه موسیقی هرمزگان را مطالعه کنید.
نکته جالب این است که در گذشته، ارکسترها رهبر به شکلی که امروز میشناسیم نداشتند. در عوض، نوازنده اول ویولن، بدون اینکه از جایش بلند شود، هدایت بقیه اعضای ارکستر را بر عهده میگرفت.
در صورت علاقهمندی، مطلب سه تار الکتریک ،اولین ساز الکتریک ایرانی را از دست ندهید.
با گذشت زمان و بزرگتر شدن ارکسترها و افزایش تعداد نوازندگان، دیگر همه نمیتوانستند نوازنده اول ویولن را ببینند. برای رفع این مشکل، سکویی در نظر گرفته شد تا رهبر ارکستر روی آن بایستد و برای همه اعضای گروه قابل مشاهده باشد.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله تعریف ارکستراسیون یا سازآرایی مراجعه کنید.