پیانو یکی از مشهورترین سازهای کلیدی و حرفهای است که دامنه صدایی وسیعتری نسبت به بسیاری از سازها دارد. نوازندگان با این ساز قادرند همزمان تا ده نت مختلف را به صدا درآورند. یکی از اصلیترین چالشهایی که معمولاً نوازندگان پیانو با آن روبرو میشوند، روش مراقبت و نگهداری از این ساز است. در این نوشته از وبلاگ یافتو، میخواهیم اطلاعات ضروری درباره شیوه درست نگهداری از پیانو را در اختیار دوستداران این ساز قرار دهیم.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معرفی انواع کلید اصلی موسیقی.
نحوه نگهداری صحیح از پیانو
مکان نگهداری پیانو
پیانو سازی ظریف است و کوچکترین جابجایی یا تغییر در آب و هوای محیط میتواند روی کوک و حالت آن اثر بگذارد. به همین دلیل طبیعی است که برای جای دادن آن باید شرایط ویژه و خاصی را در نظر گرفت.
به زبان ساده، هر جایی که شما در آن احساس آسایش دارید، برای نگهداری پیانو هم مناسب است. به طور کلی میتوان گفت که بهتر است پیانو را از نور مستقیم آفتاب دور نگه دارید. همچنین از گذاشتن آن کنار پنجره خودداری کنید، چون هم نور خورشید به آن میتابد و هم گرد و خاک وارد میشود و تغییرات دما هم روی آن اثر میگذارد.
دور نگه داشتن پیانو از گرما
اگر قصد نگهداری از پیانو را دارید، باید مراقب تغییرات ناگهانی رطوبت و دما باشید. این تغییرات میتوانند به بخشهای داخلی و صدای پیانو آسیب بزنند و حتی باعث ترک خوردن چوب آن شوند.
بهترین دمای محیط برای پیانو بین ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتیگراد است. پیانو را از وسایل گرمایشی مانند رادیاتور، شوفاژ و شومینه دور نگه دارید. بهتر است حداقل ۵ متر از شومینه یا بخاری گازی و حداقل ۳ متر از رادیاتور و شوفاژ فاصله داشته باشد.
قرار دادن پیانو در کنار دیوارهایی که دمای آنها تغییر میکند نیز مناسب نیست. مثلاً دیوارهایی که لولههای آب گرم یا دودکش از داخل آنها عبور میکند، به بدنه و رنگ پیانو آسیب میزنند و باعث میشوند کوک و تنظیمات آن به هم بریزد.
دیوارهای بیرونی که پشت آنها فضای آزاد یا خیابان است نیز در طول روز گرم و سرد میشوند و شرایط دمایی ثابتی برای ساز فراهم نمیکنند.
اما اگر مجبورید بین دیواری که لوله گرم دارد و دیوار بیرونی یکی را انتخاب کنید، دیوار بیرونی را انتخاب کنید — به ویژه اگر این دیوار از نظر حرارتی عایقبندی شده باشد.
در صورت علاقهمندی، مطلب آیا آموزش ویولنسل یا چلو سخت است؟ را از دست ندهید.
دور نگه داشتن پیانو از رطوبت
مواد به کار رفته در پیانو مثل نمد، پارچههای کتانی، چرم و قطعات ریز چوبی با دقت بسیار بالا و در ابعاد دقیق ساخته میشوند. این اجزا در برابر نم و رطوبت هوا بسیار حساس هستند. اگر رطوبت محیط از حد معینی بیشتر شود، روی نمدی که روی چکشهای پیانو قرار دارد اثر میگذارد و باعث میشود صدای ساز از حالت طبیعی خارج شده و کیفیت خود را از دست بدهد.
اگر در جایی زندگی میکنید که هوای مرطوبی دارد، میتوانید از جاذبهای رطوبت (کیسههای رطوبتگیر) داخل محفظه پیانو استفاده کنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله سلفژ و روش های تقویت آن را مطالعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً هر آنچه باید در مورد گیتار کلاسیک بدانید را بخوانید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آموزش موسیقی کودک ادامه دهید.
توصیه میکنیم این مطلب آواز خواندن از چه سنی مناسب است؟ را حتماً بخوانید.
پرهیز از خشکی مفرط هوای اطراف پیانو
رطوبت خیلی زیاد برای پیانو مضر است، اما هوای بیش از حد خشک هم میتواند آسیبهای جدیتری به همراه داشته باشد. این مسئله وقتی خطرناکتر میشود که خشکی هوا با گرمای زیاد یا سرمای شدید همراه باشد. یکی دیگر از مشکلات ناشی از هوای خشک، تأثیر منفی آن روی کوک پیانو است و میتواند باعث شود ساز زودتر از کوک خارج شود.
استفاده از محافظ
بهتر است برای شارژر پیانوهای دیجیتال از محافظ برق استفاده کنید. این کار از پیانو در برابر نوسانات احتمالی برق محافظت میکند و مانع آسیب دیدن آن میشود. همچنین هنگام خرید پیانو دیجیتال، حتماً از اصل و استاندارد بودن شارژر آن اطمینان حاصل کنید، زیرا شارژرهای غیراستاندارد و تقلبی میتوانند به دستگاه آسیب برسانند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بیوگرافی محمد اصفهانی سر بزنید.
عدم قرار دادن هرگونه شی بر روی پیانو
گذاشتن وسایل تزیینی یا چیزهای دیگر روی پیانو، به درب، سطح و رنگ آن آسیب میزند. همچنین، به دلیل لرزشهای طبیعی ساز، این کار روی کیفیت صدا هم تأثیر منفی میگذارد.
برای یادگیری پیشرفته، به تفاوت سه تار کاسه بزرگ و کاسه کوچک مراجعه کنید.
مقاله آشنایی با سبک موسیقی هیپ هاپ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
کوک مداوم و منظم
پیانو هم درست مانند سازهای زهی دیگر، مثلاً ویولن یا گیتار، نیاز به کوک دارد تا صدای خوب و دلخواهی تولید کند.
هرچند کوک کردن پیانو به خاطر داشتن بیش از ۲۳۰ سیم، کار حساستر و پیچیدهتری نسبت به خیلی از سازهاست، اما اگر میخواهید صدای باکیفیتی از ساز خود بشنوید و همچنین عمر آن را بیشتر کنید، باید کوک و تنظیمهای پیانو را در زمانهای مشخص و منظم انجام دهید.
جابجایی پیانو
ممکن است پس از مدتی بخواهید پیانوی خود را به خانهای دیگر یا حتی اتاقی دیگر منتقل کنید. تجربه نشان داده که برای پیشگیری از آسیبهای احتمالی، بهتر است جابجایی پیانو را به افراد متخصص و باتجربه در این زمینه بسپارید.
تمیز نگه داشتن پیانو
برای نگهداری درست از پیانو، تمیز کردن گرد و غبار از روی بدنه آن بسیار مهم است. این موضوع در مورد پیانوهای پلی استری بیشتر به چشم میآید، زیرا جنس بدنه آنها به گونهای است که گرد و غبار را بیشتر جذب میکند. بنابراین پیشنهاد میشود برای تمیز کردن بدنه و کلیدهای پیانو فقط از دستمالهای نرم و مناسب این کار استفاده کنید و از به کار بردن هرگونه اسپری یا مواد شیمیایی خودداری نمایید.
علاوه بر این، اگر گرد و غبار برای مدت طولانی روی سیمها، قطعات داخلی و مکانیسم پیانو بنشیند، میتواند در کارکرد این بخشها مشکل ایجاد کند و در نهایت از کیفیت صدای ساز شما بکاهد.
از آنجایی که گرد و خاک موجود در هوا معمولاً حاوی ذرات شیمیایی است که میتوانند باعث اکسید شدن سیمهای پیانو شوند، اگر در منطقهای با هوای پرگرد و غبار زندگی میکنید، بهتر است درب پیانو (چه از نوع گرند و چه دیواری) را بیدلیل باز نگذارید. همچنین برای پیانوهای رویال (گرند) استفاده از پوشش مخصوص روی سیمها توصیه میشود.