حسین علیزاده یک آهنگساز، موسیقیدان، محقق و نوازنده چیرهدست تار و سهتار است. او افتخارهای بسیاری در سطح ایران و جهان به دست آورده است. علیزاده سه بار برای آلبومهای «فریاد»، «بیتو به سر نمیشود» و «به تماشای آبهای سپید» کاندیدای دریافت جایزه معتبر گرمی شده است. همچنین جایزه دوسالانه موسیقی آسیا را دریافت کرده و از پذیرش نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه خودداری کرده است. در ایران نیز او بیشترین تعداد سیمرغ بلورین را در بخش بهترین موسیقی متن از جشنواره فیلم فجر کسب کرده است.
گذشته از این موفقیتها، نوآوریهای او در ساخت سازهای جدید نیز بسیار چشمگیر است. سازهایی که حسین علیزاده ابداع کرده است، نشان از خلاقیت، سلیقه هنری و جسارت بالای او دارد. در این نوشته میخواهیم به طور ویژه به معرفی و بررسی این سازهای منحصربهفرد بپردازیم. برای مطالعه مطالب بیشتر درباره این هنرمند میتوانید به وبلاگ یافتو مراجعه کنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً مصاحبه کیمیانیوز با فرهاد بادپا مدرس و موزیسین را بخوانید.
سازهای ابداعی حسین علیزاده
۱. سلانه
سلانه یک ساز جدید است که توسط حسین علیزاده و با همکاری سیامک افشاری ساخته شده است. این ساز به خانواده سازهایی مانند تنبور، بربط و سهتار تعلق دارد. شکل آن شبیه به تنبور است، اما دسته آن بلندتر است. دلیل اصلی ساخت این ساز، استفاده از سیمهای واخوان برای قویتر کردن و غنیتر کردن صدا، و همچنین رسیدن به نتهای بمتر بود.
برای گسترش دانش خود، مقاله تاثیر موسیقی کلاسیک بر فشار خون را مطالعه کنید.
پیشینه این ساز به سده شانزدهم و دوره رنسانس بازمیگردد که در آن زمان با نام «کلاسیکن» شناخته میشد. بعدها نمونههای شرقی مشابهی نیز از روی آن ساخته شد. نقاشیها و اسناد قدیمی نشان میدهند که این ساز در گذشته تنها سه سیم و سه گوشی داشته و نوازندگان با افزودن سیمهای اصلی به صداهای بمتر دست پیدا میکردند.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً موسیقی فولکلور یا موسیقی محلی چیست؟ را بخوانید.
نسخه امروزی ساز سلانه دارای دوازده سیم است. شش سیم آن برای نواختن نتها به کار میرود و شش سیم دیگر نقش طنینانداز (رزونانس) دارند و به غنا و حجم صدای ساز کمک میکنند. حسین علیزاده پس از ساختن این ساز در سال ۲۰۰۳، آلبومی با نام «سلانه» منتشر کرد و در چهار قطعه با نامهای مهتاب، پگاه، آفتاب و شامگاه، در دستگاههای بیات اصفهان، سهگاه، بیات کرد و افشاری با این ساز به بداههنوازی پرداخت.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً استاد حسین تهرانی، پدر معاصر ساز تنبک را بخوانید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً آرپژ به چه معناست؟ را بخوانید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، حتماً بیوگرافی همایون شجریان را بخوانید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله بیوگرافی مرتضی حنانه ، موسیقی دان به نام ایرانی ادامه دهید.
واژه «سلانه» به معنای آرام و آهسته است. دلیل انتخاب این نام برای ساز این بود که این ساز به آرامی و با ظرافت وارد عرصه موسیقی شد و همه احساس میکردند جای خالی آن در دنیای موسیقی کاملاً محسوس است.
۳. شور انگیز
شورانگیز یکی دیگر از سازهای ابداعی است که توسط حسین علیزاده خلق شده است. البته این ساز در ابتدا به درخواست علی تجویدی و به دست ابراهیم قنبری مهر ساخته شد. پس از سالها، حسین علیزاده تغییراتی در آن ایجاد کرد و سازی با نام شورانگیز پدید آورد. این ساز از خانواده سازهای زهی است و شباهتهایی به سازهایی مانند تنبور، تار و سهتار دارد؛ اما کاسهٔ آن کمی بزرگتر از کاسهٔ سهتار است. شورانگیز دارای شش سیم و بیستوچهار پرده است و محدودهٔ صدای آن از نت «دو» تا «می بمل» است. حسین علیزاده در بسیاری از آثار خود مانند «باده تویی»، «ماه و مه» و «نوای نور» از این ساز استفاده کرده است.
عقیده حسین علیزاده درباره سازهای ابداعی
حسین علیزاده در نمایشگاه «سازخانه» حضور یافت و در مورد سازهای تازهای که ساخته شده بود صحبت کرد. او توضیح داد که ساختن ساز جدید، یک کار سفارشی و دستوری نیست. هر کسی میتواند چیزی جدید خلق کند، اما باید بتواند اصول و دلایل ساخت آن را به خوبی بیان کند تا کار او صرفاً یک ابداع شخصی و بیاساس نباشد و در نتیجه تأثیرگذار شود.
علیزاده اضافه کرد که در طول تاریخ، بسیاری از سازهای نوظهور حالت آزمایشی داشتهاند و تنها تعداد کمی از آنها توانستهاند جایگاه پایداری در موسیقی پیدا کنند.
او در ادامه درباره سازهای ابداعی خودش گفت: اگرچه بارها از سازهای «سلانه» و «شورانگیز» در کارهایم استفاده کردهام، اما این دو ساز هنوز به مرحله ایدهآل و استاندارد نرسیدهاند و در حال حاضر بیشتر نشاندهنده علاقه و خلاقیت هنری خود من هستند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله آشنایی با اصطلاح میزان در موسیقی سر بزنید.
اگر به این موضوع علاقه دارید، نکات مهم برای شروع آواز یا خوانندگی را از دست ندهید.