در سرزمین ایران، هر قوم و منطقهای موسیقی مخصوص به خود را دارد. در میان این اقوام، مردم کرد از موسیقی محلی بسیار پرباری برخوردارند. موسیقی کردی با پیشینهای که به شش هزار سال میرسد، سهم بزرگی در تاریخ موسیقی ایران دارد. اگر دوست دارید بیشتر با این موسیقی آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم ادامه این مطلب را دنبال کنید. همچنین برای خواندن نوشتههای بیشتر درباره موسیقی میتوانید به وبلاگ یافتو مراجعه کنید.
محتوای موسیقی کردی
موسیقی کردی به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشود. دسته اول شامل افسانههاست که با نام ترانههای دیوانی نیز شناخته میشوند. در بسیاری از موارد، این افسانهها در قالب داستانهایی روایت میشوند که به شرح پایداری و مبارزات مردم میپردازند. دسته دوم، ترانههای عاشقانه هستند. این ترانهها احساسات و دلدادگی میان دو نفر را به تصویر میکشند.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معرفی ساز دودوک ، ساز سخت ارمنی را مطالعه کنید.
انواع سبکهای موسیقی کردی
گورانی
این سبک موسیقی، ویژه کردهای سورانی است و به عنوان کهنترین گونهٔ موسیقی کردی شناخته میشود. کردهای ساکن مناطق پیرامون ارومیه و ترکیه، این ترانهها را با نام «لاوژه» میشناسند. این موسیقی دارای ضربآهنگ ویژهای به نام «قهتار» نیز هست. گمان میرود که خاستگاه این نوع موسیقی به آیینهای دینی زرتشتیان بازگردد.
هوره
این نوع آواز در میان مردم کرد استانهای ایلام و کرمانشاه رایج است. در زمانهای قدیم، کردهایی که آیین زرتشتی داشتند، از آواز هوره برای نیایش و ستایش اهورامزدا بهره میگرفتند. این موسیقی در اصل حال و هوایی نرم و احساسی دارد و از عشق سخن میگوید.
مرثیهسرایی
این نوع آهنگ که با نامهای مور یا موره نیز شناخته میشود، در مراسم سوگواری اجرا میگردد. هنگامی که فردی در مناطق جنوبی کردستان از دنیا میرود، مردم با خواندن سرودهایی به توصیف خصوصیات و خصلتهای آن شخص میپردازند. به این شیوه از خوانندگی، مرثیهخوانی یا سوگسرایی گفته میشود.
حیران
این آهنگ، سرودی عاشقانه در ستایش فرستادگان الهی، پیشوایان دینی و پروردگار است. خاستگاه اصلی این نوا به سرزمینهای مهاباد و مکریان تعلق دارد.
مولودی
این نوع موسیقی در میان جامعه مسلمانان بسیار رواج دارد و معمولاً در زمان جشنهای میلاد پیامبران اجرا میشود. از مشهورترین خوانندگان این سبک در میان کردزبانان، سید محمد شمس قریشی و خلیفه میرزا آغا غوثی هستند.
بیت
بیت یا بالوره، یکی از قالبهای قدیمی و اصیل در موسیقی کردی به شمار میرود. این سبک معمولاً در میدانهای نبرد خوانده میشود و محتوای آن در مدح و ستایش پروردگار، پیامبران و فرماندهان است. در سبک بیت، هیچ قاعده مشخصی برای وزن شعر یا قافیهگذاری وجود ندارد.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب بیوگرافی استاد شهرام ناظری را بخوانید.
سازهای موسیقی کردی
سازهای موسیقی سنتی ایران بسیار متنوع و زیبا هستند. در اینجا نام برخی از آنها آورده شده است:
دف، یک ساز کوبهای دایرهشکل است.
دایره، شبیه به دف اما با ساختاری متفاوت.
دهل، طبل بزرگی که صدای مهیبی دارد.
طاس، نوعی ساز کوبهای.
دوطبله، سازی با دو قسمت مجزا.
نی دوزله، نوعی نی با دو لوله.
شمشال، از سازهای بادی قدیمی.
بالابان، سازی بادی با صدای گیرا.
سرنا، ساز بادی با صدای بلند.
تنبور، سازی زهی با قدمتی بسیار.
تار، ساز زهی اصیل ایرانی.
کمانچه، سازی زهی که با کمان نواخته میشود.
تنبک، از معروفترین سازهای کوبهای.
دیوان، سازی از خانواده سازهای زهی.
هر یک از این سازها صدای منحصر به فردی دارند و در کنار هم، موسیقی سنتی ایران را پدید میآورند.
بعضی از موسیقیدانان معروف کردی
اسحاق موصلی
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معرفی سازسنج.
زریاب
حسن زیرک
شاکرو
شهرام ناظری
سید علیاصغر کردستانی
اگر به این موضوع علاقه دارید، سینتی سایزر ساز تولید کننده صداهای عجیب را از دست ندهید.
قادر عبداللهزاده
شهریبان کردی
حشمتالله لرنژاد
محمد ماملی
مظهر خالقی
ناصر رزازی
شوان پرور
برای یادگیری پیشرفته، به بیوگرافی استاد حبیب الله بدیعی مراجعه کنید.
عباس کمندی
برای یادگیری پیشرفته، به آشنایی با مهفوم موسیقی فولکور مراجعه کنید.