اگر تازه میخواهید وارد دنیای موسیقی شوید، احتمالاً انتخاب یک ساز مناسب برایتان چالشبرانگیز است. حتی اگر قبلاً نواختن یک ساز را یاد گرفتهاید و اکنون به فکر انتخاب ساز دوم هستید، ممکن است کمی سردرگم شوید. در هر صورت، یادگیری هر سازی نیازمند صرف زمان و هزینه است؛ به همین دلیل انتخاب ساز، یک تصمیم بسیار مهم محسوب میشود. در اینجا، راهنمای سادهای برای انتخاب ساز گردآوری کردهایم تا بتوانید با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرید. در ادامه، مهمترین نکاتی که قبل از انتخاب ساز باید به آنها توجه کنید، بیان شده است. برای مطالعه درسنامههای بیشتر در زمینه موسیقی، سری به «وبلاگ یافتو» بزنید.
１. علاقه؛ مهمترین عامل انتخاب ساز
مهمترین نکته برای انتخاب ساز، علاقه قلبی شماست. این علاقه است که به شما انرژی میدهد تا ساعتها بدون خستگی تمرین کنید و در نوازندگی پیشرفت کنید. اگر در پیدا کردن این علاقه مردد هستید، کافی است به سبک موسیقی که معمولاً گوش میدهید توجه کنید. آیا اغلب به موسیقی سنتی ایرانی علاقه دارید؟ اگر پاسخ شما مثبت است، احتمالاً سازهایی مانند تار، سنتور یا کمانچه گزینههای مناسبی برای شما خواهند بود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، تاریخچه ساز افسانه ای چنگ را از دست ندهید.
２. آشنایی دقیق با سازها
برای اینکه بتوانید سازهای مختلف را به خوبی بشناسید، فقط به جستجو در اینترنت یا گوش دادن به آهنگها بسنده نکنید. در آهنگها معمولاً صداهای مختلفی روی صدای سازها قرار میگیرد و این صدا با صدای اصلی و خالص ساز تفاوت دارد. اگر میخواهید صدای واقعی یک ساز را بشنوید، بهتر است به فروشگاههای ساز یا آموزشگاههای موسیقی سری بزنید. آنجا میتوانید سازها را از نزدیک ببینید، لمس کنید و صدای طبیعی آنها را تجربه کنید. این کار به شما کمک میکند تا انتخاب بهتری داشته باشید.
علاوه بر این، رفتن به کنسرتها هم روش خوبی برای شناخت سازهاست. به ویژه در اجراهای کلاسیک یا سنتی، میتوانید نحوه نواختن سازها را از نزدیک تماشا کنید و با صدای واقعی و بدون تغییر آنها آشنا شوید.
３. ویژگیهای جسمی
برای نواختن برخی سازها، داشتن شرایط فیزیکی خاصی مهم است. در ادامه چند نمونه را با هم مرور میکنیم. وقتی قرار است سازی بزرگ مانند کنترباس بنوازید، باید بتوانید مدت زیادی روی پاهایتان بایستید و این موضوع نیازمند بدنی قوی و پرانرژی است. اگر به سازهای بادی علاقه دارید، باید بتوانید نفسهای عمیق و کنترلشده بگیرید و ظرفیت ریههایتان بالا باشد. در مورد سازهای بادی برنجی، داشتن دندانهای محکم و لبهای کوچک یک مزیت بزرگ است. همچنین اگر میخواهید سازهای زهی را با مهارت بنوازید، انگشتان بلند و کشیده به کارتان میآید. البته ممکن است بدون این ویژگیهای فیزیکی هم بتوانید این سازها را بنوازید، اما مسلماً سرعت پیشرفت و کیفیت نوازندگیتان کمتر خواهد بود.
اگر به این موضوع علاقه دارید، زندگینامه فرهاد فخرالدینی، بنیان گذار ارکستر ملی را از دست ندهید.
４. انتخاب ساز بر اساس شخصیت
ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی شما چطور است؟ اگر فرد بردباری نیستید، بهتر است از انتخاب سازهایی مانند ویولن که برای یادگیریشان به زمان زیادی نیاز است، پرهیز کنید. اگر علاقه دارید سازتان را به دورهمیهای مختلف ببرید یا زیاد در سفر هستید، سراغ سازهای بزرگ و سنگین مثل پیانو نروید. اگر بیشتر دوست دارید تنها کار کنید و با گروه هماهنگ نیستید، بهتر است سازهایی که معمولاً در جمعها نواخته میشوند را انتخاب نکنید. اگر هم تمایل دارید تنها در مرکز توجه باشید و بدرخشید، سازهای مناسب تکنوازی گزینه بهتری برای شما هستند. این مثالها نشان میدهند که شخصیت شما چقدر در انتخاب ساز مناسب تأثیرگذار است.
５. شرایط زندگی
شرایط زندگی شما نقش مهمی در انتخاب ساز موسیقی دارد. اول از همه باید به فضای خانهتان دقت کنید. آیا جایی کافی برای قرار دادن ساز مورد علاقهتان دارید؟ برای مثال، یک پیانو فضایی حدود ۱۴۰ در ۸۰ سانتیمتر نیاز دارد؛ در حالی که سازی مانند ویولن را به راحتی میتوان حتی زیر تخت نگهداری کرد.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره قمرالملوک وزیری، ام کلثوم ایران بیابید.
همچنین باید به شرایط تمرین کردن هم فکر کنید. بعضی سازها مانند درامز صدای بسیار بلندی دارند و ممکن است برای زندگی آپارتمانی مناسب نباشند. بعد از فضای فیزیکی، نوبت به زمان آزاد شما میرسد. چقدر در روز فرصت دارید تا به تمرین موسیقی بپردازید؟ برخی سازها مانند ویولن، به تمرین روزانه و مداوم نیاز دارند و اگر زمان کمی در اختیار داشته باشید، پیشرفت کند خواهد بود.
مورد سوم، بودجه مالی شماست. بعضی از سازها قیمت بالایی دارند و شاید تمایل نداشته باشید در ابتدای راه هزینه زیادی کنید. در این صورت میتوانید سراغ گزینههای کمهزینهتر و کوچکتر بروید؛ مثلاً به جای پیانو، از یک کیبورد برای شروع استفاده کنید.
برای گسترش دانش خود، به مقاله تغییر شکل ساز چنگ در طول تاریخ سر بزنید.
مقاله ویژگی های پیش درآمد در موسیقی سنتی چیست؟ منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
توصیه میشود به مطالعه مقاله رهبر ارکستر، پدر بیان موسیقی ادامه دهید.
６. هدف شما
سازتان را با توجه به هدفی که دارید و مسیری که میخواهید در آینده بروید، انتخاب کنید. آیا دوست دارید به تنهایی ساز بزنید یا با دیگران در یک گروه موسیقی بنوازید؟ آیا آرزوی رهبری یک ارکستر را دارید؟ یا میخواهید مبانی موسیقی را به دیگران آموزش دهید؟ شاید هم میخواهید همزمان با خوانندگی، ساز هم بزنید. آیا میخواهید خیلی زود کار تدریس موسیقی را شروع کنید؟ تمام این موارد میتوانند در انتخاب ساز مناسب برای شما نقش داشته باشند.
７. کلاس سلفژ
اگر با در نظر گرفتن تمام نکاتی که گفتیم، هنوز نتوانستید ساز مورد علاقهتان را انتخاب کنید، پیشنهاد میکنیم در کلاس سلفژ ثبت نام کنید. آموختن مبانی اولیه موسیقی به شما کمک میکند تا با فضای کلی موسیقی بیشتر آشنا شوید. وقتی با این فضا آشنا شدید، انتخاب یک ساز برای شما کاری آسان و مطمئن خواهد بود.