دو تار یکی از سازهای قدیمی و اصیل ایرانی است که صدها سال قدمت دارد و با ناخنهای انگشتان نواخته میشود. این ساز امروزه بیشتر در مناطق شمال شرقی کشورمان دیده میشود، با این حال در شهرهای گوناگون، انواع مختلفی از دو تار وجود دارد که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. در این نوشته از وبلاگ یافتو، به بررسی پیشینه، اجزای تشکیلدهنده و کاربردهای این ساز خواهیم پرداخت.
در این مقاله کاربرد پدال در پیانو چیست ؟ اطلاعات مفیدی آمده است.
برای گسترش دانش خود، مقاله فوگ فرمی مهم و بنیادی در موسیقی باروک را مطالعه کنید.
منشأ ساز دو تار
مناطقی که ساز دو تار در آنها رواج دارد، عبارتاند از:
برای گسترش دانش خود، به مقاله آشنایی با دستگاه نوا در موسیقی سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله نکات مهم در مورد پدال پیانو را مطالعه کنید.
* **شمال خراسان:** شامل شهرهایی مانند قوچان، بجنورد، شیروان، اسفراین، فاروج، درگز و آشخانه.
* **جنوب و شرق خراسان:** شامل شهرهایی مانند تربت جام، تایباد، تربت حیدریه، نیشابور، فردوس، بیرجند، بجستان، بردسکن، قائنات، کاشمر، نردین، خواف، سرخس، گناباد و سبزوار.
* **مناطق ترکمننشین:** در شمال شرق کشور مانند استان گلستان و شهر علیآباد کتول.
* **برخی مناطق شرقی استان مازندران.**
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه نکات مهم برای شروع آواز یا خوانندگی.
در اینجا میتوانید اطلاعات کاملتری درباره فرم پرلود در موسیقی به چه فرمی گفته می شود؟ بیابید.
توصیه میشود به مطالعه مقاله موسیقی فولکلور یا موسیقی محلی چیست؟ ادامه دهید.
با توجه به این گستردگی جغرافیایی، ساز دو تار به سه گونه اصلی تقسیم میشود:
* دو تار خراسان
* دو تار ترکمن
* دو تار مازندران
ساختار
ساختار ساز دوتار ممکن است در مناطق گوناگون تفاوتهای کوچکی داشته باشد؛ ولی در اصل، همه آنها بخشهای اصلی یکسانی دارند. این ساز شامل یک کاسه طنینی گلابیشکل است که از چوب درخت توت به صورت یک تکه ساخته میشود. روی کاسه را نیز با صفحهای از چوب توت یا گردو میپوشانند. این کاسه به یک دسته بلند متصل است که محل بستن دستانهاست. دیگر بخشهای ساز عبارتاند از: دو سیم، دو گوشی برای کوک کردن، سیمگیر، خرک و شیطانک.
کاربرد ساز دو تار در نواحی مختلف
در شرق استان خراسان، ساز دو تار معمولاً در جمعهای دوستانه و محفلی نواخته میشود. از این ساز برای هماهنگی با آواز و ساز دایره استفاده میکنند. در شمال خراسان به کسانی که دو تار مینوازند، بخشی گفته میشود. بخشیها علاوه بر نوازندگی، نقش خواننده، قصهگو و شاعر را نیز بر عهده دارند و در حین نواختن، داستانهای گوناگونی را روایت میکنند.
در مناطق ترکمننشین نیز کاربرد دو تار تقریباً مشابه شمال خراسان است. در این نواحی به نوازندگان دو تار، باغشی یا بخشی میگویند. باغشیها معمولاً در مراسمی مانند جشن عروسی، شبنشینیها و حتی آیینهای موسیقیدرمانی، ساز میزنند و آواز میخوانند. گاهی اوقات نیز دو تار را همراه با کمانچه به کار میبرند.
در این مقاله بیوگرافی همایون شجریان اطلاعات مفیدی آمده است.
برای یادگیری پیشرفته، به با اصطلاح فرم سونات آشنا شوید مراجعه کنید.
در شرق مازندران نیز دو تار معمولاً به تنهایی نواخته میشود؛ اما در بعضی مواقع با سازهایی مانند کمانچه، دایره یا تنبک همراه میشود و از این طریق با صدای خواننده هماهنگ میگردد.