در نوشتههای قبلی، به طور کامل دربارهی ویژگیهای مهر و تفاوت بین سازهای تکمهر و دومهر صحبت کردیم. اما در این نوشته از وبلاگ یافتو، قصد داریم دربارهی نقاط ضعف و مشکلاتی که زیاد بودن تعداد مهرهای ساز به وجود میآورد، بحث کنیم. تا پایان این مطلب با ما همراه باشید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه علت نامگذاری اسامی گوشه های ردیف موسیقی سنتی ایران.
مشکل تعدد مهر های ساز چیست؟
مشکل اصلی که در این شیوه قیمتگذاری وجود دارد، این است که برخی از سازندگان، آشنایی کمی با نوازندگی و ویژگیهای صدای خوب دارند. به همین دلیل، بیشتر معیارهایی را برای تعیین کیفیت در نظر میگیرند که مربوط به مرغوبیت چوب است — معیارهایی که خودشان هم اغلب سلیقهای هستند. یا به دلیل نداشتن دانش کافی دربارهی شناخت صدا و نوازندگی، نمیتوانند ارزیابی درستی از ساز داشته باشند.
در نتیجه، گاهی میبینیم سازهایی که یک مهر دارند، از نظر صدایی بهتر از سازهای سه مهر هستند. متأسفانه مشکل به همین جا ختم نمیشود. زیرا در بسیاری از موارد، سازنده تنها یک روش ساخت را یاد میگیرد — مثلاً از ساز یک سازنده خاص تقلید میکند — و برای اینکه سریعتر به مرحله تولید و فروش برسد، همان روش اولیهای را که در سازهای ابتدایی خود به کار برده، ادامه میدهد. سپس برای توجیه قیمتهای بالاتر، فقط تعداد مهرهای روی ساز را افزایش میدهد. در واقع، این دسته از سازندگان تنها بلدند یک نوع ساز بسازند و فقط با زدن تعداد مهرهای مختلف روی آن، سازهای متفاوت ارائه میدهند.
مقاله ساز سیمبالوم ، سنتور ملی مجارستان منبع بسیار خوبی برای یادگیری بیشتر است.
اگر به این موضوع علاقه دارید، گام فا مینور چیست؟ را از دست ندهید.
برای گسترش دانش خود، مقاله تفاوت تصنیف با سرود و آواز را مطالعه کنید.
سنتور یک مهر و دو مهر کدام را بخرم؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، دو مهر بودن یک سنتور لزوماً به معنای بهتر یا باکیفیتتر بودن آن نیست. حتی سنتورهای یک مهر نیز پیدا میشوند که در مقایسه با نمونههای دو مهر مشابه، صدای بهتری تولید میکنند.
برای گسترش دانش خود، به مقاله بیوگرافی استاد نصرالله زرین پنجه سر بزنید.
برای گسترش دانش خود، مقاله با گام دیاتونیک آشنا شوید را مطالعه کنید.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله آشنایی با اجزای اصلی تشکیل دهنده ی ساز درام مراجعه کنید.
برای یادگیری پیشرفته، به منشاء موسیقی به کجا باز میگردد مراجعه کنید.
همهی سازندگان هم از روش یک مهر یا دو مهر استفاده نمیکنند. برخی از آنها سازهای خود را بر اساس طرح و مدل دستهبندی میکنند. به عنوان مثال، مدلهایی مانند مافی ساده، مافی خاتمکاری، مافی طرحدار یا مانند سیف ساده، سیف چهارخط، سیف سفارشی و سیف گلدار.
توصیه میکنیم حتماً مقاله بیوگرافی استاد حسن کسایی را مطالعه کنید.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب موسیقی کرال ایرانی چیست ؟ را بخوانید.
برای گسترش دانش خود، مقاله تنها شاهکار شناخته شدهی تاریخ اپرا اثر کیست ؟ را مطالعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه بیوگرافی احمد ابراهیمی ،ردیفدان و مدرس آواز.
بعضی سازندگان دیگر هم مانند ایرانی، ممکن است مدلهای «ایرانی یک مهر»، «ایرانی یک مهر ویژه» یا «دو مهر» ارائه دهند. یا مانند سنتور موسوی که ممکن است در انواع یک مهر، یک مهر ویژه یا دو مهر ساخته شود. پس میبینیم که اصطلاح یک مهر یا دو مهر در همهجا و برای همهی سازها معمول و رایج نیست. برخی سازندگان هم فقط یک مدل خاص تولید میکنند، چه یک مهر و چه دو مهر.
برای یادگیری پیشرفته، به پیتر سلیمانی پور را بیشتر بشناسید مراجعه کنید.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه مفهوم آواز ابوعطا در موسیقی.
اما به طور کلی، وقتی سنتورهای یک مهر و دو مهر را بررسی میکنیم، سازهای دو مهر از نظر کیفیت ساخت — که شامل مواردی مانند پلگذاری دقیق، تراش و پرداخت چوب، مهارت در کار با چوب، استفاده از چوبهای مرغوبتر و زمان بیشتری که برای ساخت آن صرف شده است — معمولاً باید صدای بهتری داشته باشند. انتظار میرود کیفیت بالاتری نشان دهند، چون زمان و دقت بیشتری برای ساخت آنها صرف شده و اغلب از مواد اولیهی درجهیکتری استفاده میشود. از این نظر معمولاً برتر در نظر گرفته میشوند و اصطلاحاً گفته میشود کارِ دو مهر هستند؛ یعنی بر اساس معیارهای ساخت، از کار یک مهر بالاتر قرار میگیرند.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب شهرام ناظری ، شوالیه آواز ایران را بخوانید.